Μια από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για την ενίσχυση της ψηφιακής και τεχνολογικής αυτονομίας της Ευρώπης παρουσίασε χθες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να θωρακίσει την ευρωπαϊκή οικονομία απέναντι στις αυξανόμενες γεωπολιτικές και τεχνολογικές εξαρτήσεις. Το νέο «Πακέτο Τεχνολογικής Κυριαρχίας» περιλαμβάνει σειρά νομοθετικών και στρατηγικών πρωτοβουλιών για τους ημιαγωγούς, την ΑΙ, τις υποδομές cloud, τα data centers, το ανοιχτό λογισμικό και την ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης.

Νέα στρατηγική για ημιαγωγούς, ΑΙ, cloud, data centers και ανοιχτό λογισμικό με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από ΗΠΑ και Ασία

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από προμηθευτές εκτός ΕΕ για κρίσιμες τεχνολογίες, ενώ η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει ραγδαία τη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ, υποδομές και ημιαγωγούς. Όπως δήλωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, «η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαρτάται από τρίτους για τεχνολογίες που διασφαλίζουν τη λειτουργία νοσοκομείων, ενεργειακών δικτύων και κρίσιμων ψηφιακών υπηρεσιών». 

Το Chips Act 2.0

Στην «καρδιά» του νέου σχεδίου βρίσκονται δύο βασικές νομοθετικές πρωτοβουλίες: το Chips Act 2.0 και το Cloud and AI Development Act.

Το Chips Act 2.0 αποτελεί τη νέα φάση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τους ημιαγωγούς. Παρ’ ότι η πρώτη εκδοχή του ευρωπαϊκού Chips Act ενεργοποιήθηκε το 2023 ως απάντηση στις αδυναμίες της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τρίτες χώρες για προηγμένη παραγωγή chips και σχεδιασμό ημιαγωγών.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι έως το 2030 τα εξαρτήματα, που σχετίζονται με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, θα αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 70% της αγοράς ημιαγωγών. Το νέο σχέδιο προβλέπει επιτάχυνση αδειοδοτήσεων, ενίσχυση συνεργασιών με «ομοϊδεάτες» εταίρους και στήριξη στρατηγικών επενδύσεων σε προηγμένες τεχνολογίες ημιαγωγών, που τροφοδοτούν εφαρμογές AI.

Το βλέμμα στο Cloud

Παράλληλα, το Cloud and AI Development Act επιχειρεί να ενισχύσει θεαματικά τις ευρωπαϊκές υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Η Κομισιόν θέτει ως στόχο τον τριπλασιασμό της δυναμικότητας data centers στην Ευρώπη μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια, ενώ σχεδιάζει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο αξιολόγησης της κυριαρχίας σε cloud και AI υπηρεσίες.

Το σχέδιο περιλαμβάνει, επίσης, μέτρα για την ανάπτυξη βιώσιμων και ενεργειακά αποδοτικών data centers, καθώς και για τη δημιουργία υποδομών, που θα μπορούν να στηρίξουν τη λεγόμενη «πράσινη και ψηφιακή διπλή μετάβαση».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ανοιχτό λογισμικό. Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για το open source στοχεύει στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών εναλλακτικών λύσεων σε τομείς, όπως το cloud, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και οι τεχνολογίες διαδικτύου.

Το κλειδί της ενέργειας

Σημαντικό μέρος του πακέτου αφορά και την ενέργεια. Η Επιτροπή παρουσίασε έναν νέο οδικό χάρτη για την ψηφιοποίηση και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον ενεργειακό τομέα, επιδιώκοντας να καταστήσει πιο αποδοτικά τα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα και να διασφαλίσει τη βιώσιμη ενσωμάτωση των data centers στο ενεργειακό σύστημα. 

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η αυξανόμενη ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών θα αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα χρόνια, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ του ψηφιακού και του ενεργειακού τομέα.

Το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική μετατροπής της Ευρώπης σε «ήπειρο AI» και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες προσπάθειες των τελευταίων ετών για τη δημιουργία μιας περισσότερο αυτόνομης ευρωπαϊκής τεχνολογικής βάσης.

Η Επιτροπή αναμένεται τον Ιούλιο να προχωρήσει και στην έναρξη διαδικασίας για τα λεγόμενα AI Gigafactories, ενώ παράλληλα σχεδιάζεται νέα ευρωπαϊκή χρηματοδοτική δυνατότητα για τη στήριξη επενδύσεων, που σχετίζονται με την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης.