Σοβαρά ελλείμματα στις βασικές δεξιότητες των Ευρωπαίων μαθητών επιχειρεί να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει τις απαιτήσεις της εκπαίδευσης και της αγοράς εργασίας. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ανάλυση των αποτελεσμάτων PISA 2025, το 33,9% των 15χρονων μαθητών στην ΕΕ παρουσιάζει χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά, το 31,3% στην κατανόηση κειμένου και το 25,9% στις φυσικές επιστήμες.

Ένας στους τρεις 15χρονους υστερεί στα μαθηματικά-Ευρωπαϊκό σχέδιο για ενίσχυση βασικών δεξιοτήτων και ασφαλή αξιοποίηση της AI στα σχολεία

Απαντώντας σε αυτές τις προκλήσεις, η Κομισιόν παρουσίασε νέα δέσμη πρωτοβουλιών για την Εκπαίδευση και τις Δεξιότητες (Education and Skills Package), με τέσσερις προτεραιότητες: τη βελτίωση των βασικών γνώσεων, την αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης, την ενίσχυση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος και τον εκσυγχρονισμό της επαγγελματικής κατάρτισης.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική της Ένωσης Δεξιοτήτων (Union of Skills), συνδέοντας την ποιότητα της εκπαίδευσης με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και τις αυξανόμενες ανάγκες για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Κεντρική θέση στο νέο σχέδιο καταλαμβάνει η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και η ασφαλής αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στα σχολεία. Η Επιτροπή θα αναπτύξει κοινούς μαθησιακούς στόχους και κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης για τον γραμματισμό στην τεχνητή νοημοσύνη (AI literacy), προσαρμοσμένους στην ηλικία των μαθητών και βασισμένους στο σχετικό πλαίσιο ΕΕ και ΟΟΣΑ.

Πιστοποιητικό γνώσεων AI για τους μαθητές

Από το σχολικό έτος 2027-2028, προβλέπεται η πιλοτική εφαρμογή πιστοποιητικού γνώσεων τεχνητής νοημοσύνης (AI Literacy Certificate).

Παράλληλα, στις 3 Νοεμβρίου συστάθηκε, με πρωτοβουλία οκτώ κρατών-μελών, η ευρωπαϊκή κοινοπραξία ψηφιακών υποδομών για την εκπαίδευση EDU-EDIC. Στόχος της είναι η ανάπτυξη αξιόπιστων υπηρεσιών AI και ψηφιακών εφαρμογών για τα σχολεία, η ασφαλής ανταλλαγή εκπαιδευτικών δεδομένων και η υποστήριξη ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εκπαιδευτικής τεχνολογίας (EdTech).

Η Κομισιόν προετοιμάζει, επίσης, κοινές ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την ασφάλεια των παιδιών στο Διαδίκτυο, τον χρόνο χρήσης οθονών και την ισορροπία μεταξύ ψηφιακής και καθημερινής ζωής.

Ευρωπαϊκές συνεργασίες σχολείων

Για την αντιμετώπιση της υποχώρησης των μαθησιακών επιδόσεων, η Επιτροπή προτείνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με μεγαλύτερη αυτονομία για τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς. Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται οι European School Alliances, μακροχρόνιες συνεργασίες σχολείων από διαφορετικά κράτη-μέλη, με μετρήσιμους στόχους βελτίωσης των βασικών δεξιοτήτων. Η υποστήριξή τους μέσω του Erasmus+ θα ξεκινήσει το 2027, με προοπτική τη δημιουργία 100 συμμαχιών, ετησίως, στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

Από το 2027 προβλέπεται, επίσης, ευρωπαϊκό δίκτυο υποστήριξης σχολείων σε ζητήματα διοίκησης, ψηφιακής ετοιμότητας και αξιοποίησης της AI, καθώς και 30 περιφερειακές υπηρεσίες με χρηματοδοτική στήριξη από το Erasmus+.

Εκπαιδευτικοί και επαγγελματική κατάρτιση

Ξεχωριστή προτεραιότητα αποτελεί η αντιμετώπιση των ελλείψεων εκπαιδευτικών, μέσω βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, ενίσχυσης της επαγγελματικής ανάπτυξης και συμμετοχής τους στις αποφάσεις για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Από το 2027, οι Teacher Academies 2.0 θα επικεντρωθούν στην υποστήριξη νέων εκπαιδευτικών και στελεχών σχολικής διοίκησης.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή στρατηγική επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης δίνει έμφαση σε κλάδους με αυξημένη ζήτηση προσωπικού, όπως η ενέργεια, η μεταποίηση, η υγεία, η άμυνα και οι κατασκευές.

Από το 2027, θα εφαρμοστεί πιλοτικά ο European Sectoral Training Accelerator, με σύντομα προγράμματα κατάρτισης σε συνεργασία με τη βιομηχανία, ενώ από το 2028 σχεδιάζονται νέα κέντρα κατάρτισης μέσω συνεργασιών επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών φορέων.

Οι στόχοι για το 2030

Η νέα δέσμη πρωτοβουλιών αποσκοπεί στη μείωση κάτω από το 15% του ποσοστού των 15χρονων με χαμηλές επιδόσεις στην ανάγνωση, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες έως το 2030. Αντίστοιχος στόχος τίθεται για τους μαθητές ηλικίας 13-14 ετών με χαμηλές επιδόσεις στον ψηφιακό και πληροφοριακό γραμματισμό.

Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει την αύξηση του ποσοστού των μαθητών με υψηλές επιδόσεις σε τουλάχιστον 12%, αναγνωρίζοντας ότι η ενίσχυση των δεξιοτήτων αποτελεί προϋπόθεση τόσο για την κοινωνική συνοχή όσο και για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.