Η έννοια της ψηφιακής κυριαρχίας εξελίσσεται, καθώς οι κυβερνήσεις αναζητούν νέους τρόπους προστασίας κρίσιμων κρατικών πληροφοριακών συστημάτων απέναντι στις αυξανόμενες γεωπολιτικές και κυβερνοαπειλές. Σύμφωνα με νέα πρόβλεψη της Gartner, έως το 2029 τουλάχιστον το 15% των χωρών, που βρίσκονται σε γεωπολιτικά ασταθείς περιοχές, θα έχει συνάψει επίσημες συμφωνίες για τη δημιουργία «πρεσβειών δεδομένων» (data embassies), υιοθετώντας ένα νέο μοντέλο διασφάλισης της επιχειρησιακής συνέχειας του κράτους.

Στροφή σε νέα μοντέλα ψηφιακής κυριαρχίας-Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, γεωπολιτικές κρίσεις και κινδύνους συγκέντρωσης δεδομένων

Η πρόβλεψη αντανακλά τη σταδιακή μετάβαση από τις παραδοσιακές πολιτικές τοπικής αποθήκευσης δεδομένων (data localization) σε πιο σύνθετες στρατηγικές ψηφιακής ανθεκτικότητας. Όπως επισημαίνει η Gartner, η αποκλειστική διατήρηση κρίσιμων δεδομένων εντός των εθνικών συνόρων μπορεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο σημείο αποτυχίας, καθιστώντας τις κρίσιμες κρατικές υποδομές περισσότερο ευάλωτες σε φυσικές καταστροφές, κυβερνοεπιθέσεις ή γεωπολιτικές συγκρούσεις.

Οι λεγόμενες «πρεσβείες δεδομένων», όπως εξηγεί η εταιρεία, αποτελούν νομικά προστατευμένες εγκαταστάσεις σε έδαφος άλλου κράτους, όπου φιλοξενούνται κρίσιμες ψηφιακές υποδομές μιας χώρας, χωρίς να χάνεται η εθνική κυριαρχία επί των δεδομένων. Μέσω διμερών συμφωνιών, το κράτος διατηρεί πλήρη νομικό έλεγχο των πληροφοριακών του συστημάτων, ενώ η φυσική φιλοξενία πραγματοποιείται εκτός της επικράτειάς του.

Το μοντέλο αυτό βασίζεται σε ισχυρή κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, με τα κλειδιά αποκρυπτογράφησης να παραμένουν αποκλειστικά στην κατοχή της χώρας προέλευσης, διασφαλίζοντας ότι ούτε το κράτος φιλοξενίας αποκτά πρόσβαση στα δεδομένα.

Απάντηση στους γεωπολιτικούς κινδύνους

Σύμφωνα με την Gartner, η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια, η ενίσχυση των κυβερνοαπειλών και οι κίνδυνοι, που προκύπτουν από τη συγκέντρωση κρίσιμων πληροφοριακών υποδομών, οδηγούν τις κυβερνήσεις στην υιοθέτηση της λεγόμενης κυρίαρχης διασποράς (sovereign dispersion).

Η προσέγγιση αυτή αποσυνδέει κρίσιμα δεδομένα, εφαρμογές και ψηφιακές υποδομές από τη φυσική γεωγραφική τοποθεσία τους, διατηρώντας ταυτόχρονα την εθνική κυριαρχία μέσω του νομικού καθεστώτος που τα διέπει. Στόχος είναι η εξάλειψη των ενιαίων σημείων αστοχίας και η διασφάλιση της λειτουργίας του κράτους ακόμη και σε ακραίες συνθήκες.

Διασφάλιση της συνέχειας του κράτους

Η Gartner εκτιμά ότι οι πρεσβείες δεδομένων θα αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις εκτεταμένων διακοπών λειτουργίας κρίσιμων υποδομών ή σοβαρών εθνικών κρίσεων, τα λεγόμενα black sky events, κατά τα οποία βασικά πληροφοριακά συστήματα και δίκτυα ενδέχεται να καταστούν προσωρινά μη διαθέσιμα.

Σε τέτοια σενάρια, κρίσιμα κρατικά μητρώα - όπως τα δημοτολόγια, τα κτηματολογικά αρχεία, τα φορολογικά μητρώα και τα δημοσιονομικά συστήματα - μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν από τις εξωτερικές υποδομές, εξασφαλίζοντας τη συνέχεια βασικών δημόσιων υπηρεσιών και διοικητικών λειτουργιών.

Αυξημένες απαιτήσεις για κρίσιμα συστήματα

Για ακόμη πιο ευαίσθητες υποδομές, όπως τα πληροφοριακά συστήματα άμυνας και εθνικής ασφάλειας, η Gartner επισημαίνει ότι απαιτούνται πρόσθετα επίπεδα προστασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η υιοθέτηση μετα-κβαντικής κρυπτογραφίας (post-quantum cryptography), που σχεδιάζεται, ώστε να αντέχει στις δυνατότητες των μελλοντικών κβαντικών υπολογιστών, καθώς και αρχιτεκτονικές Zero Trust, οι οποίες βασίζονται στη συνεχή επαλήθευση κάθε χρήστη και συσκευής ανεξαρτήτως της προέλευσής τους.