Να περιορίσει την απόσταση, που εξακολουθεί να χωρίζει την έρευνα από την εμπορική αξιοποίησή της, επιχειρεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το European Innovation Act, δημιουργώντας ένα νέο πλαίσιο για τη χρηματοδότηση, την ανάπτυξη και την είσοδο καινοτόμων λύσεων στην αγορά. Το νέο πλαίσιο, βασική δράση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για startups και scaleups, εστιάζει σε ένα από τα διαχρονικά προβλήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας: η ΕΕ διαθέτει ισχυρή επιστημονική και ερευνητική βάση, ωστόσο δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτήν την υπεροχή σε επιχειρήσεις που αναπτύσσονται, προσελκύουν κεφάλαια και ανταγωνίζονται διεθνώς.

Μόλις το 0,6% των €2,8 τρισ. που δαπανούν ετησίως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για δημόσιες προμήθειες κατευθύνεται σήμερα σε R&D

Κομβικό σημείο του European Innovation Act είναι ακριβώς η ενεργοποίηση της δημόσιας ζήτησης. Σύμφωνα με την Επίτροπο Startups, Έρευνας και Καινοτομίας, Ekaterina Zaharieva, οι κυβερνήσεις της ΕΕ δαπανούν περίπου €2,8 τρισ. ετησίως σε δημόσιες προμήθειες, αλλά μόλις το 0,6% αυτών των δαπανών αφορά έρευνα και ανάπτυξη.

Το νέο πλαίσιο εισάγει ενιαία διαδικασία για τις προμήθειες R&D, ώστε οι δημόσιοι φορείς να μπορούν ευκολότερα να αγοράζουν έρευνα, ανάπτυξη και δοκιμή καινοτόμων λύσεων. Για τις προμήθειες R&D, η ποιότητα θα πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον 50% των κριτηρίων ανάθεσης και η καινοτομία τουλάχιστον 15%, ενώ προβλέπεται μέγιστο διάστημα 60 ημερών από το κλείσιμο ενός διαγωνισμού μέχρι την ανάθεση της σύμβασης.

Η Επιτροπή αποτιμά σε σημαντικά μεγέθη το δυνητικό οικονομικό αποτέλεσμα. Υπολογίζει ότι η αύξηση των προμηθειών R&D μπορεί να οδηγήσει σε €25,9 δισ. πρόσθετων κερδών ετησίως για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτές, ενώ οι απλούστερες και περισσότερο εναρμονισμένες διαδικασίες εκτιμάται ότι θα εξοικονομούν €1 δισ. διοικητικού κόστους ετησίως για τους δημόσιους αγοραστές.

Τα οφέλη για τις startups

Όπως αναγνωρίζει η ίδια η Επιτροπή, η Ευρώπη διαθέτει ταλέντο, επιστήμη και ιδέες, όμως πολλές startups εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση που χρειάζονται για να αναπτυχθούν. Ταυτόχρονα, οι αβεβαιότητες γύρω από την αποτίμηση της πνευματικής ιδιοκτησίας λειτουργούν ως εμπόδιο για startups και scaleups, ενώ οι δημόσιες προμήθειες παραμένουν υποαξιοποιημένες ως μηχανισμός αγοράς έρευνας, ανάπτυξης και δοκιμής νέων λύσεων.

Η αλλαγή είναι ουσιαστική για τις startups. Όπως το έθεσε η κυρία Zaharieva, «οι startups μπορεί να μην έχουν μακρύ ιστορικό, πολλούς πελάτες ή τη χαμηλότερη τιμή. Μπορεί, όμως, να έχουν την καλύτερη τεχνολογία».

Με το European Innovation Act διευκολύνονται οι διασυνοριακές προμήθειες, ιδιαίτερα σε τεχνολογίες με υψηλό κόστος ανάπτυξης, όπως οι κβαντικές τεχνολογίες και η σύντηξη, ενώ εισάγεται προτίμηση Made in Europe για επιχειρήσεις από την ΕΕ, τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και τα Δυτικά Βαλκάνια.

Η αξία της πνευματικής ιδιοκτησίας

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο του Act αφορά τη χρηματοδότηση μέσω της πνευματικής ιδιοκτησίας. Η Επιτροπή προωθεί ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο αποτίμησης του IP, με στόχο να διευκολυνθούν οι επενδύσεις σε καινοτόμες startups, καθώς και μια ψηφιακή αγορά πνευματικής ιδιοκτησίας, η οποία θα συνδέει αγοραστές και πωλητές σχετικών περιουσιακών στοιχείων.

Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς, σύμφωνα με την κυρία Zaharieva, περίπου 90% της αξίας των κορυφαίων επιχειρήσεων προέρχεται σήμερα από άυλα περιουσιακά στοιχεία. Μια startup μπορεί, επομένως, να διαθέτει μια ισχυρή πατέντα και υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, αλλά να δυσκολεύεται να χρηματοδοτηθεί, επειδή δεν έχει παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία, όπως ακίνητα ή εγκαταστάσεις. Το European Innovation Act προβλέπει τη δημιουργία Κέντρου Ικανοτήτων στο EUIPO και ενός εθελοντικού ευρωπαϊκού πλαισίου αποτίμησης της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η καλύτερη αξιοποίηση των IP assets μπορεί να εξασφαλίσει στις επιχειρήσεις €10,2 δισ. πρόσθετης χρηματοδότησης κάθε χρόνο, ενώ η εναρμόνιση των κανόνων αποτίμησης εκτιμάται ότι θα μειώσει κατά €35 εκατ. ετησίως το διοικητικό κόστος των επιχειρήσεων.

Το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Σε βάθος δεκαετίας, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι παρεμβάσεις μπορούν να αυξήσουν το ΑΕΠ της ΕΕ κατά 0,24%-0,42% και να οδηγήσουν στη δημιουργία έως 507.000 νέων θέσεων εργασίας.