ΕΕ: Στρατηγικό σχέδιο για τα υλικά του μέλλοντος - Στο επίκεντρο AI, ενέργεια, άμυνα
Μια νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ενίσχυση της τεχνολογικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θέτοντας τα προηγμένα υλικά στον πυρήνα της στρατηγικής για την οικονομική ασφάλεια και την τεχνολογική αυτονομία της Ένωσης. Με ορίζοντα το 2035, η Κομισιόν προτείνει αύξηση κατά τουλάχιστον 20% των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία προηγμένων υλικών, αντίστοιχη ενίσχυση του αριθμού των ευρωπαϊκών startups και scaleups και επιτάχυνση της μετάβασης από την επιστημονική έρευνα στη βιομηχανική παραγωγή.
Αύξηση κατά τουλάχιστον 20% των επενδύσεων στην έρευνα και καινοτομία προηγμένων υλικών-15.000 εταιρείες και 1,5 εκατ. θέσεις
Η πρωτοβουλία «Προηγμένα υλικά για την Ευρώπη» αποσκοπεί στη δημιουργία των προϋποθέσεων, ώστε η ΕΕ να αναδειχθεί έως το 2035 σε παγκόσμιο πρωτοπόρο στον σχεδιασμό, την παραγωγή και την αξιοποίηση ασφαλέστερων και βιωσιμότερων προηγμένων υλικών. Πρόκειται για έναν τεχνολογικό τομέα με οριζόντια εφαρμογή σε στρατηγικούς κλάδους, από την Τεχνητή Νοημοσύνη, τους ημιαγωγούς και την κβαντική υπολογιστική έως τις μπαταρίες, την αεροδιαστημική, την υγεία και την αμυντική βιομηχανία.
Η ευρωπαϊκή αγορά διαθέτει ήδη σημαντική παραγωγική και ερευνητική βάση, με περισσότερες από 15.000 επιχειρήσεις και περίπου 1,5 εκατ. θέσεις εργασίας, που υποστηρίζονται από τον συγκεκριμένο τομέα. Ωστόσο, σύμφωνα με την Επιτροπή, η αξιοποίηση αυτής της δυναμικής προϋποθέτει αποτελεσματικότερη σύνδεση των ερευνητικών αποτελεσμάτων με την εμπορική εφαρμογή και τη βιομηχανική παραγωγή μεγάλης κλίμακας.
Τρεις στόχοι για το 2035
Η πρόταση καθορίζει τρεις συγκεκριμένους στόχους αναφοράς για την επόμενη δεκαετία. Πρώτον, αύξηση κατά τουλάχιστον 20% των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία στον τομέα των προηγμένων υλικών. Δεύτερον, αύξηση κατά 20% του αριθμού των νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων που έχουν την έδρα τους στην ΕΕ και δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Ο τρίτος στόχος αφορά την επίτευξη υψηλότερων επιπέδων τεχνολογικής ανάπτυξης από τουλάχιστον το 20% των σχετικών έργων, με έμφαση σε ασφαλέστερα και βιωσιμότερα προηγμένα υλικά.
Η στρατηγική αποσκοπεί στη γεφύρωση ενός διαρθρωτικού χάσματος της ευρωπαϊκής καινοτομίας: της απόστασης ανάμεσα στην επιστημονική ανακάλυψη και στην ανάπτυξη εμπορικά αξιοποιήσιμων προϊόντων.
Η Επιτροπή επιδιώκει, μεταξύ άλλων, ταχύτερη πρόσβαση σε υποδομές δοκιμών και πιλοτικής παραγωγής, βελτίωση της διαλειτουργικότητας των δεδομένων, ισχυρότερες εφοδιαστικές αλυσίδες και σαφέστερες διαδικασίες για την πιστοποίηση και την εμπορική αξιοποίηση νέων υλικών.
AI και ψηφιοποίηση στην ανάπτυξη νέων υλικών
Ιδιαίτερη θέση στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό καταλαμβάνει η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών για την επιτάχυνση της έρευνας. Η Κομισιόν προτείνει την ενσωμάτωση εργαλείων AI στις διαδικασίες ανακάλυψης, σχεδιασμού, ανάπτυξης και δοκιμών προηγμένων υλικών, με στόχο τη μείωση του χρόνου που απαιτείται για τη μετάβαση από το εργαστήριο στη βιομηχανική εφαρμογή.
Τα προηγμένα υλικά, τα οποία μπορούν να σχεδιάζονται με ελεγχόμενες ιδιότητες ακόμη και σε ατομικό επίπεδο, αποτελούν κρίσιμο τεχνολογικό υπόβαθρο για την επόμενη γενιά μικροκυκλωμάτων, εφαρμογών κβαντικής υπολογιστικής και συστημάτων AI.
Παράλληλα, συμβάλλουν στην ανάπτυξη αποδοτικότερων μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, ανθεκτικότερων εξαρτημάτων για την αεροδιαστημική και την άμυνα, ενεργειακά αποδοτικότερων κατασκευών και προηγμένων ιατρικών εμφυτευμάτων.
Η σημασία τους, συνεπώς, δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων βιομηχανικών προϊόντων, αλλά επεκτείνεται στη διασφάλιση της τεχνολογικής επάρκειας και της οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης.
Πέντε προτεραιότητες έως το 2030
Για την υλοποίηση της στρατηγικής, η Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να συντονίσουν τις παρεμβάσεις τους σε πέντε βασικούς άξονες έως το 2030.
Οι προτεραιότητες περιλαμβάνουν τη στοχευμένη χρηματοδότηση έρευνας και καινοτομίας σε στρατηγικούς τομείς, την αξιοποίηση της AI και της ψηφιοποίησης, την επιτάχυνση των διαδικασιών δοκιμών και πιστοποίησης, τη στήριξη της παραγωγικής επέκτασης μέσω στρατηγικών έργων και δημόσιων συμβάσεων, καθώς και την αντιμετώπιση των ελλείψεων εξειδικευμένων δεξιοτήτων.
Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στην ανάπτυξη ενός περισσότερο συντονισμένου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος, στο οποίο ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις και βιομηχανικές μονάδες θα μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικότερα.
Χρηματοδότηση €2,3 δισ. από το Horizon Europe
Η ΕΕ έχει ήδη διαθέσει €2,3 δισ. για την υποστήριξη προηγμένων υλικών μέσω του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για την περίοδο 2021-2027. Στις σχετικές πρωτοβουλίες περιλαμβάνονται η ευρωπαϊκή σύμπραξη για καινοτόμα προηγμένα υλικά, η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Προηγμένων Υλικών και το Συμβούλιο Τεχνολογίας Προηγμένων Υλικών, στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι των κρατών-μελών, της βιομηχανίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας.
«Τα προηγμένα υλικά θα βρίσκονται στο επίκεντρο της επόμενης βιομηχανικής εποχής της Ευρώπης», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι οι ευρωπαϊκές καινοτομίες να παράγονται και να αξιοποιούνται σε βιομηχανική κλίμακα εντός της ΕΕ.
Αντίστοιχα, η επίτροπος Νεοφυών Επιχειρήσεων, Έρευνας και Καινοτομίας, Εκατερίνα Ζαχαρίεβα, υπογράμμισε ότι τα προηγμένα υλικά θα αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα για την ηγετική θέση της Ευρώπης στην καθαρή τεχνολογία, τη βιομηχανική παραγωγή και τη στρατηγική ασφάλεια.
Η πρόταση της Επιτροπής θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ, ενώ η παρακολούθηση της προόδου θα πραγματοποιείται μέσω συγκεκριμένων δεικτών επιδόσεων, υπό την εποπτεία του Συμβουλίου Τεχνολογίας Προηγμένων Υλικών. Η πρώτη αξιολόγηση προβλέπεται έως το τέλος του 2028 και η πλήρης έκθεση υλοποίησης έως το τέλος του 2030.