Σε μία από τις πιο κρίσιμες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για το μέλλον των ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιών και της δορυφορικής συνδεσιμότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανοίγει τον δρόμο για ένα νέο μοντέλο αδειοδότησης κινητών δορυφορικών υπηρεσιών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, βάζοντας στο επίκεντρο την τεχνολογική κυριαρχία, την ανθεκτικότητα των δικτύων και την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το 1/3 του φάσματος για ασφάλεια και στρατό, τα 2/3 για εμπορικές υπηρεσίες Direct-to-Device και Internet of Things

Η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για την επιλογή νέων παρόχων κινητών δορυφορικών υπηρεσιών (Mobile Satellite Services - MSS), οι οποίοι θα αποκτήσουν άδεια χρήσης της εναρμονισμένης ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz μετά το 2027, όταν λήξουν οι σημερινές άδειες. Πρόκειται για ένα φάσμα στρατηγικής σημασίας, το οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει πλέον όχι μόνο ως εργαλείο εμπορικής ανάπτυξης, αλλά και ως κρίσιμη υποδομή για άμυνα, κυβερνητικές επικοινωνίες και τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης.

Σύμφωνα με την πρόταση, η αδειοδότηση θα γίνεται πλέον σε επίπεδο ΕΕ και όχι ανά χώρα, με στόχο τη δημιουργία ενιαίου κανονιστικού πλαισίου για όλες τις ευρωπαϊκές αγορές. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το πανευρωπαϊκό μοντέλο θα επιτρέψει στους παρόχους να αναπτύσσουν διασυνοριακές υπηρεσίες και θα ενισχύσει τη συνοχή των τηλεπικοινωνιακών υποδομών στην Ευρώπη.

Η ζώνη των 2 GHz θεωρείται ιδανική για υπηρεσίες Direct-to-Device (D2D), δηλαδή για απευθείας δορυφορική σύνδεση κινητών συσκευών χωρίς την ανάγκη επίγειων δικτύων. Ουσιαστικά, πρόκειται για τεχνολογία, που επιτρέπει σε smartphones και άλλες συσκευές να αποκτούν πρόσβαση σε φωνή και internet ακόμη και σε περιοχές, όπου δεν υπάρχει κάλυψη κινητής τηλεφωνίας.

Η Επιτροπή βλέπει τη συγκεκριμένη τεχνολογία ως κρίσιμο εργαλείο για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνίας, ειδικά σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, κρίσεων ή γεωπολιτικών εντάσεων. Παράλληλα, η ίδια υποδομή μπορεί να αξιοποιηθεί για εφαρμογές Internet of Things, όπως ενεργειακή παρακολούθηση, προσωπικές συσκευές ασφαλείας και συστήματα έκτακτης ανάγκης.

Πώς θα μοιραστεί το φάσμα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή σχεδιάζει να μοιράσει το φάσμα των 2 GHz. Το ένα τρίτο της ζώνης θα δεσμευθεί για κυβερνητικές χρήσεις, όπως κρίσιμες επικοινωνίες, άμυνα και στρατιωτικές υπηρεσίες, οι οποίες θα παρέχονται από ευρωπαϊκό φορέα εκμετάλλευσης. Ο φορέας αυτός θα πρέπει να διασφαλίζει συμβατότητα με τις τρέχουσες και μελλοντικές δυνατότητες του IRIS², του νέου ευρωπαϊκού προγράμματος ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας.

Τα υπόλοιπα δύο τρίτα του φάσματος θα διατεθούν για εμπορικές υπηρεσίες. Η Επιτροπή προτείνει, μάλιστα, ισότιμη κατανομή μεταξύ ευρωπαϊκών εταιρειών, που εισέρχονται στην αγορά και φορέων εντός ή εκτός ΕΕ, επιχειρώντας αφενός να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και αφετέρου να δημιουργήσει κίνητρα για την ανάπτυξη ευρωπαϊκού δορυφορικού οικοσυστήματος.

Η πρόταση εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική της Ευρώπης για ψηφιακή αυτονομία και ασφαλείς υποδομές συνδεσιμότητας. Ο νέος κανονισμός αντικαθιστά το πλαίσιο του 2008, βάσει του οποίου είχαν επιλεγεί οι σημερινοί πάροχοι MSS, των οποίων οι άδειες λήγουν τον Μάιο του 2027. Παράλληλα, ευθυγραμμίζεται με την προτεινόμενη Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (Digital Networks Act - DNA), σύμφωνα με την οποία το δορυφορικό φάσμα θα πρέπει να αδειοδοτείται σε επίπεδο ΕΕ υπό ενιαίο πλαίσιο όρων και προϋποθέσεων.

Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική αποκτά και το πρόγραμμα IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite), το οποίο αποτελεί τη νέα δορυφορική υποδομή ασφαλούς συνδεσιμότητας της ΕΕ. Το πρόγραμμα σχεδιάζεται ώστε να παρέχει ασφαλείς υπηρεσίες επικοινωνίας τόσο σε κυβερνήσεις και αμυντικούς φορείς, όσο και σε πολίτες και επιχειρήσεις.

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Χένα Βίρκουνεν, χαρακτήρισε τη δορυφορική συνδεσιμότητα «ζωτικής σημασίας» για την Ευρώπη, τονίζοντας ότι η νέα πρόταση θα επιτρέψει την απευθείας παροχή δορυφορικής και επίγειας συνδεσιμότητας στις κινητές συσκευές των πολιτών, ακόμη και σε περιοχές χωρίς επίγεια δίκτυα. Όπως ανέφερε, «σήμερα κάνουμε ένα μεγάλο βήμα μπροστά».