Ρόλο στο νέο ψηφιακό γεωπολιτικό παιχνίδι διεκδικεί η Ελλάδα, η οποία χάρη στη γεωγραφική της θέση και σε μια σειρά από αναπτυσσόμενες υποδομές - όπως τα υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά καλώδια, οι ενεργειακές υποδομές και οι νέες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων - φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε ψηφιακό πέρασμα ανάμεσα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, στο 14ο Regional Growth Conference, όπου περιέγραψε μια Ελλάδα, που επιχειρεί να αξιοποιήσει τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και την εκρηκτική ανάπτυξη της οικονομίας των δεδομένων για να αποκτήσει πιο κεντρικό ρόλο στις ψηφιακές υποδομές της περιοχής.

Πώς οι hyperscalers, τα υποθαλάσσια καλώδια, ο «Δαίδαλος» και οι μικροδορυφόροι αλλάζουν τον ψηφιακό χάρτη

«Η Ελλάδα διαθέτει πάρα πολλά τηλεπικοινωνιακά καλώδια, διότι βρίσκεται στην άκρη της Ευρώπης. Όσο τα πράγματα σε άλλες ηπείρους δυσκολεύουν, αυτά τη φέρνουν ακόμα πιο μέσα στο κέντρο των εξελίξεων», σημείωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός. Η τοποθέτηση αυτή δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια, τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών εξελίσσονται σε κρίσιμες γεωπολιτικές υποδομές, καθώς μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης και των δεδομένων, που διακινούνται καθημερινά. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας την καθιστά φυσικό πέρασμα ανάμεσα στις αγορές της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.

Ο κ. Παπαστεργίου συνέδεσε άμεσα αυτήν τη νέα δυναμική με τις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες οδηγούν πλέον μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας να αναζητούν πιο ασφαλείς τοποθεσίες για κρίσιμες ψηφιακές υποδομές. Όπως εξήγησε, οι hyperscalers - Amazon, Google και Microsoft - εξακολουθούν να ενδιαφέρονται έντονα για την ευρύτερη περιοχή, ωστόσο αναζητούν «ασφαλές έδαφος» για επενδύσεις σε μεγάλα κέντρα δεδομένων.

Τεχνολογικός κόμβος

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Ελλάδα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σταθερός τεχνολογικός κόμβος. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του καλωδίου EMC, που συνδέει την Ελλάδα με τη Σαουδική Αραβία. Σύμφωνα με τον Υπουργό, το συγκεκριμένο έργο «αλλάζει τους συσχετισμούς με τον αραβικό κόσμο», καθώς δημιουργεί τις προϋποθέσεις η χώρα να εξελιχθεί σε κέντρο υποδομών εφεδρικής αποθήκευσης και άμεσης ανάκτησης δεδομένων για την ευρύτερη περιοχή.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στη Νότια Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Ο κ. Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη νέων καλωδίων και προς τα βόρεια μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε κρίσιμο «ανατολικό άκρο» της Ευρώπης, με ιδιαίτερη σημασία για τη διακίνηση δεδομένων και τις υπηρεσίες cloud.

Το μεγάλο στοίχημα πίσω από αυτήν τη στρατηγική είναι τα data centers. Κι εκεί, σύμφωνα με τον Υπουργό, το βασικό ζήτημα είναι η ενέργεια. Ο ίδιος σημείωσε ότι η Ελλάδα διαθέτει πλεόνασμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιόδους «καθαρή» ενέργεια να μένει αναξιοποίητη.

«Εκεί που πετάμε “καθαρή” ενέργεια, μπορούν τα data centers να είναι η ευκαιρία», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας άμεσα την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών με την ενεργειακή μετάβαση.

Τα AI Gigafactories

Πέρα από την Κρήτη, η οποία εξελίσσεται ήδη στον μεγαλύτερο κόμβο δεδομένων της χώρας, ο κ. Παπαστεργίου εντόπισε σημαντικές δυνατότητες και για τη Δυτική Ελλάδα. Η γεωγραφική εγγύτητα με την Ιταλία και τη Δυτική Ευρώπη, αλλά και η παρουσία του Πανεπιστημίου Πατρών, δημιουργούν - όπως είπε - προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις και τεχνολογικές συνεργασίες.

Μάλιστα, αποκάλυψε ότι πέρα από την κοινή πρόταση Ελλάδας - Ιταλίας για νέο καλώδιο οπτικών ινών, οι δύο χώρες συζητούν πλέον και συνεργασία γύρω από τις λεγόμενες AI Gigafactories, δηλαδή πολύ μεγάλες υποδομές υπολογιστικής ισχύος για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Στην ίδια λογική εντάσσεται και ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», που κατασκευάζεται στο Λαύριο και, σύμφωνα με τον Υπουργό, «μέσα στο καλοκαίρι θα μπει στην πρίζα». Την ίδια στιγμή, προχωρούν οι συζητήσεις για δεύτερο υπερυπολογιστή στην Κοζάνη, με χρηματοδότηση από το σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.

To Διάστημα και η ΑΙ

Παράλληλα, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει το αποτύπωμα της χώρας και στη διαστημική τεχνολογία. Ο Δημήτρης Παπαστεργίου σημείωσε ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον 17 micro και nano δορυφόρους, οι οποίοι αξιοποιούνται σε τομείς, όπως η γεωεπισκόπηση, η πολιτική προστασία και η ασφάλεια. Το πρόγραμμα μικροδορυφόρων, μάλιστα, αναμένεται να επεκταθεί με πρόσθετους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ωστόσο, ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναγνώρισε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τονίζοντας ότι απαιτείται ταχύτερη προσαρμογή.