Στην οδό του ψηφιακού μετασχηματισμού κινείται η Ευρώπη στο πεδίο της Δικαιοσύνης, αν και μέχρι σήμερα ο βηματισμός της Ένωσης παραμένει αργός. Χθες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τη 12η έκδοση του Πίνακα Αποτελεσμάτων της Ε.Ε. στον τομέα της δικαιοσύνης, μιας ετήσιας επισκόπησης, που παρέχει συγκριτικά στοιχεία σχετικά με την αποδοτικότητα, την ποιότητα και την ανεξαρτησία των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης στα κράτη-μέλη.

Από το 2021, ο πίνακας αποτελεσμάτων για τη δικαιοσύνη της Ε.Ε. περιλαμβάνει μια μεγάλη, λεπτομερή ενότητα σχετικά με πτυχές, που σχετίζονται με ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης. Αναφορικά με τις τρέχουσες δυνατότητες για την ενίσχυση της ψηφιοποίησης των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης, αν και τα κράτη-μέλη χρησιμοποιούν, ήδη, ψηφιακές λύσεις σε διαφορετικά πλαίσια και σε διάφορους βαθμούς, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης.

Τι δείχνει ο Πίνακας Αποτελεσμάτων της Ε.Ε. στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2024

Πιο αναλυτικά, μόνο έξι κράτη-μέλη διαθέτουν δικονομικούς κανόνες, που επιτρέπουν το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων σε ψηφιακή μορφή στις αστικές, εμπορικές, διοικητικές και ποινικές υποθέσεις. Σε 26 κράτη-μέλη η δυνατότητα αυτή προβλέπεται μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις ή σε ορισμένους τομείς του δικαίου.

Επιπλέον, από τα πορίσματα της φετινής έκδοσης προκύπτει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης, όσον αφορά τη δυνατότητα ηλεκτρονικής κίνησης διαδικασίας ή ηλεκτρονικής υποβολής αγωγής. Εννέα κράτη-μέλη είτε επιτρέπουν τη δυνατότητα αυτή μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, είτε δεν την επιτρέπουν καθόλου.

Ψηφιακή πρόοδος

Επιπλέον, 26 κράτη-μέλη παρέχουν ορισμένες διαδικτυακές πληροφορίες σχετικά με το δικαστικό τους σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των ιστοτόπων με σαφείς πληροφορίες σχετικά με την πρόσβαση σε νομική συνδρομή, σχετικά με τα δικαστικά έξοδα και τα κριτήρια επιλεξιμότητας για μειωμένα τέλη. “Η κατάσταση παραμένει σταθερή σε σύγκριση με πέρυσι, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ τους σε επίπεδο πληροφόρησης και στον βαθμό ανταπόκρισης στις ανάγκες των ανθρώπων”, αναφέρει η Επιτροπή. Για παράδειγμα, 11 κράτη-μέλη παρέχουν εκπαίδευση για τα νόμιμα δικαιώματα στο ευρύ κοινό μέσω διαδικτυακών διαδραστικών εργαλείων μάθησης.

Επίσης, 26 κράτη-μέλη παρέχουν σαφώς ορατές και κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τη νομική συνδρομή, ενώ έξι κράτη-μέλη διαθέτουν ψηφιακούς έτοιμους διαδικαστικούς κανόνες, οι οποίοι επιτρέπουν πλήρως ή κυρίως τη χρήση της εξ αποστάσεως επικοινωνίας και για το παραδεκτό αποδεικτικών στοιχείων μόνο σε ψηφιακή μορφή.

Κυριότερα πορίσματα

Συνολικά, η αντίληψη - όσον αφορά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης - έχει βελτιωθεί, μεταξύ άλλων και στις χώρες, που αντιμετώπισαν συστημικές προκλήσεις: Έρευνα του Ευρωβαρόμετρου στο ευρύ κοινό δείχνει ότι, από το 2016, η αντίληψή του για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης έχει βελτιωθεί ή παρέμεινε σταθερή σε 19 κράτη-μέλη.

Μια άλλη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, που διεξήχθη σε επίπεδο επιχειρήσεων, δείχνει ότι η αντίληψη για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης έχει βελτιωθεί ή έχει παραμείνει σταθερή σε 19 κράτη-μέλη σε σύγκριση με το 2016. Η αντίληψη τόσο του ευρέος κοινού, όσο και των επιχειρήσεων, περί της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης βελτιώθηκε, επίσης, σε χώρες που έχουν αντιμετωπίσει συστημικές προκλήσεις, όσον αφορά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.