Σε κρίσιμο παράγοντα για την τεχνολογική ανταγωνιστικότητα και την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης αναδεικνύονται τα δίκτυα συνδεσιμότητας, καθώς οι απαιτήσεις, που δημιουργούν η Τεχνητή Νοημοσύνη, το cloud, η άμυνα και η μετάβαση προς το 6G, αυξάνουν κατακόρυφα τις ανάγκες για νέες επενδύσεις.

Οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής τεχνολογικής κυριαρχίας – AI, sovereign cloud, άμυνα και 6G 

Το μήνυμα αυτό στέλνουν 17 επικεφαλής μεγάλων ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών ομίλων, με κοινή παρέμβασή τους προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ζητώντας αλλαγές στην κατεύθυνση της υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκής πολιτικής για τις ψηφιακές υποδομές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται, το οικοσύστημα της συνδεσιμότητας συνεισφέρει ήδη περίπου το 5% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, ενώ οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι επενδύουν περί τα €64 δισ. ετησίως. Ωστόσο, εκτιμάται ότι απαιτούνται επιπλέον €475 δισ. προκειμένου η Ευρώπη να αποκτήσει δίκτυα κινητής τηλεφωνίας παγκόσμιας κλάσης.

Η επενδυτική αυτή πρόκληση αποκτά ευρύτερη στρατηγική διάσταση, καθώς η συνδεσιμότητα αντιμετωπίζεται πλέον ως η βάση πάνω στην οποία οικοδομείται ολόκληρο το ευρωπαϊκό τεχνολογικό οικοδόμημα. Από τα gigabit δίκτυα και το standalone 5G έως τα υποθαλάσσια καλώδια, τους δορυφόρους και μελλοντικά το 6G, οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές θεωρούνται προϋπόθεση για την ανάπτυξη ισχυρότερης ευρωπαϊκής παρουσίας στις τεχνολογίες αιχμής.

Από το AI στις αμυντικές τεχνολογίες

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η Τεχνητή Νοημοσύνη. Η ανάπτυξη AI Factories και Gigafactories στην Ευρώπη, οι κυρίαρχες ευρωπαϊκές πλατφόρμες AI και η αυξανόμενη χρήση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργούν νέες απαιτήσεις τόσο σε υπολογιστική ισχύ, όσο και σε χωρητικότητα και ποιότητα δικτύων. Παράλληλα, η εξάπλωση του AI inference αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την κίνηση δεδομένων και την ανάγκη για προηγμένες δικτυακές δυνατότητες.

Αντίστοιχη σημασία αποκτά το sovereign cloud, με τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές να συνδέονται με edge cloud αρχιτεκτονικές, data centers, πανευρωπαϊκές υποδομές cloud και υπηρεσίες, που επιτρέπουν την αποθήκευση και επεξεργασία κρίσιμων δεδομένων υπό ευρωπαϊκό έλεγχο.

Τρίτος κρίσιμος πυλώνας είναι η άμυνα και η ανθεκτικότητα. Ασφαλείς στρατιωτικές επικοινωνίες, συστήματα εντοπισμού drones, κυβερνοασφάλεια, Security Operations Centers, ειδικά 5G network slices και δορυφορικές επικοινωνίες εντάσσονται, πλέον, στον ευρύτερο ρόλο, που καλούνται να διαδραματίσουν τα ευρωπαϊκά δίκτυα.

Στο επίκεντρο το Digital Networks Act

Σε αυτό το περιβάλλον, η ευρωπαϊκή τηλεπικοινωνιακή αγορά ζητά αλλαγές στο υπό συζήτηση Digital Networks Act (DNA), υποστηρίζοντας ότι η σημερινή κατεύθυνση δεν δημιουργεί επαρκείς συνθήκες για την επιτάχυνση των επενδύσεων.

Μία από τις βασικές προτάσεις αφορά το φάσμα. Σύμφωνα με την κοινή παρέμβαση, οι ευρωπαϊκές τηλεπικοινωνίες έχουν δαπανήσει περίπου €110 δισ. σε άδειες φάσματος την τελευταία δωδεκαετία. Οι επικεφαλής των ομίλων υποστηρίζουν την καθιέρωση αδειών αορίστου διάρκειας ως βασικού κανόνα και ελάχιστης διάρκειας 40 ετών σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ώστε περισσότερα κεφάλαια να κατευθύνονται σε 5G, οπτικές ίνες και 6G.

Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα της μετάβασης από τα παλαιότερα δίκτυα χαλκού στις οπτικές ίνες. Οι ευρωπαϊκοί τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι επενδύουν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, περισσότερα από €30 δισ. ετησίως σε FTTH. Η θέση, που διατυπώνεται, είναι ότι η μετάβαση πρέπει να καθορίζεται από τις συνθήκες της αγοράς, τη ζήτηση και τις επιλογές των καταναλωτών και όχι αποκλειστικά μέσω κανονιστικών υποχρεώσεων.

Αλλαγές ζητούν και στο μοντέλο ρύθμισης των δικτύων, με το επιχείρημα ότι κανόνες, που σχεδιάστηκαν για την εποχή των δικτύων χαλκού, δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιοι στις σημερινές αγορές οπτικών ινών. Στην ίδια λογική εντάσσεται και η συζήτηση για το net neutrality, με στόχο να διατηρηθούν οι αρχές του ανοικτού Διαδικτύου, αλλά ταυτόχρονα να υπάρχει περιθώριο για τεχνολογίες, όπως το network slicing και οι εξειδικευμένες βιομηχανικές υπηρεσίες μέσω 5G και 6G.

Το κόστος της κυβερνοασφάλειας

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, τέλος, στη συνοχή μεταξύ του Digital Networks Act και της αναθεώρησης του Cybersecurity Act. Ο κλάδος προειδοποιεί ότι γενικευμένες απαιτήσεις αντικατάστασης τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού θα μπορούσαν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται, να δημιουργήσουν κόστος έως €40 δισ.

Η θέση, που διατυπώνεται, είναι ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση στην κυβερνοασφάλεια πρέπει να βασίζεται στην αξιολόγηση του κινδύνου και να λαμβάνει υπόψη εναλλακτικά μέτρα περιορισμού του, αντί να οδηγεί οριζόντια σε αντικατάσταση υποδομών.

Το διακύβευμα ξεπερνά, πλέον, τα όρια της τηλεπικοινωνιακής αγοράς, όπως επισημαίνουν. Τονίζουν δε ότι η δυνατότητα της Ευρώπης να αναπτύξει ανταγωνιστικό AI, κυρίαρχες υποδομές cloud, ασφαλείς ψηφιακές υπηρεσίες και προηγμένες αμυντικές τεχνολογίες, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα και την επενδυτική δυναμική των δικτύων πάνω στα οποία θα στηριχθούν όλες αυτές οι τεχνολογίες.