Σε αναπροσαρμογή του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιχειρώντας να διευκολύνει την προσαρμογή των επιχειρήσεων στο νέο κανονιστικό περιβάλλον. Οι τροποποιήσεις, που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Digital Omnibus», διατηρούν τη βασική αρχιτεκτονική της νομοθεσίας, ενώ παράλληλα περιορίζουν τις κανονιστικές επικαλύψεις, μεταθέτουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις συμμόρφωσης και ενισχύουν τις εγγυήσεις για την αντιμετώπιση καταχρηστικών εφαρμογών ΑΙ.

Το Κοινοβούλιο ενέκρινε αλλαγές στην Πράξη για την ΑΙ, μεταθέτοντας υποχρεώσεις συμμόρφωσης για συστήματα υψηλού κινδύνου

Κεντρικό στοιχείο των αλλαγών αποτελεί η μετάθεση της εφαρμογής συγκεκριμένων υποχρεώσεων για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου. Σύμφωνα με το νέο χρονοδιάγραμμα, οι υποχρεώσεις για τα αυτόνομα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου θα τεθούν σε ισχύ από τις 2 Δεκεμβρίου 2027, ενώ για τα συστήματα, που ενσωματώνονται ως στοιχεία ασφάλειας σε προϊόντα και καλύπτονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ασφάλεια και την εποπτεία της αγοράς, η εφαρμογή μετατίθεται στις 2 Αυγούστου 2028.

Παράλληλα, έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 μετατίθεται η εφαρμογή των υποχρεώσεων υδατογράφησης για περιεχόμενο, που παράγεται με ΑΙ. Μέχρι τότε, το περιεχόμενο που δημιουργείται με τη χρήση ΑΙ, θα πρέπει να φέρει σήμανση αναγνώσιμη από μηχανικά συστήματα, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δυνατότητα αναγνώρισης του παραγόμενου υλικού. Οι αλλαγές θέλουν να διασφαλίσουν ότι θα έχουν προηγουμένως ολοκληρωθεί τα απαραίτητα τεχνικά πρότυπα, οι μηχανισμοί συμμόρφωσης και τα εργαλεία υποστήριξης, που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας.

Κανονιστικές επικαλύψεις

Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν επίσης σειρά μέτρων, που στοχεύουν στη μείωση των κανονιστικών επικαλύψεων και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του πλαισίου. Μεταξύ άλλων, καταργούνται αλληλεπικαλυπτόμενες απαιτήσεις για συστήματα ΑΙ, που ενσωματώνονται σε προϊόντα μηχανολογικού εξοπλισμού, διευκρινίζοντας ότι η συμμόρφωση με την τομεακή νομοθεσία ασφάλειας επαρκεί για τη διασφάλιση ισοδύναμου επιπέδου προστασίας.

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ο ορισμός του «στοιχείου ασφάλειας», ώστε εφαρμογές, που υποστηρίζουν τον χρήστη ή βελτιστοποιούν τις επιδόσεις ενός προϊόντος, να μην ταξινομούνται αυτομάτως ως συστήματα υψηλού κινδύνου, εφόσον η δυσλειτουργία τους δεν ενέχει κινδύνους για την υγεία ή την ασφάλεια.

Η νέα νομοθεσία προβλέπει, επίσης, τη δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όταν αυτό είναι απολύτως αναγκαίο για τον εντοπισμό και τη διόρθωση μεροληψιών στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζονται οι κατάλληλες εγγυήσεις προστασίας. Παράλληλα, επεκτείνονται και σε μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης ορισμένες εξαιρέσεις που έως σήμερα ίσχυαν μόνο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με στόχο την ενίσχυση της ανάπτυξής τους.

Νέες απαγορεύσεις για καταχρηστικές εφαρμογές

Παράλληλα με τα μέτρα απλούστευσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προχώρησε στην αυστηροποίηση του πλαισίου για συγκεκριμένες χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, που κρίνονται ιδιαίτερα επιβλαβείς. Η νομοθεσία απαγορεύει συστήματα ΑΙ, που παράγουν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, καθώς και εφαρμογές, που δημιουργούν εικόνες, βίντεο ή ηχητικό υλικό σεξουαλικού περιεχομένου με τη χρήση πραγματικών, ταυτοποιήσιμων προσώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Οι πάροχοι τέτοιων συστημάτων δεν θα μπορούν να τα διαθέτουν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτός εάν διαθέτουν επαρκείς τεχνικές δικλείδες ασφαλείας, που αποτρέπουν τη δημιουργία αντίστοιχου περιεχομένου. Οι νέες απαιτήσεις θα πρέπει να έχουν εφαρμοστεί έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Προτού τεθούν σε ισχύ οι τροποποιήσεις, απαιτείται η επίσημη έγκρισή τους από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι περισσότερες διατάξεις της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από τις 2 Αυγούστου 2026, σηματοδοτώντας το επόμενο στάδιο διαμόρφωσης του ευρωπαϊκού πλαισίου για την ανάπτυξη και αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.