Σε μια κρίσιμη φάση περνά η εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να ξεκαθαρίσει ποια συστήματα AI θεωρούνται τελικά «υψηλού κινδύνου» και ποιες υποχρεώσεις θα έχουν οι εταιρείες και οι οργανισμοί που τα αναπτύσσουν ή τα χρησιμοποιούν. Η Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα σχέδιο οδηγιών για την ταξινόμηση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης υψηλού ρίσκου, ανοίγοντας παράλληλα δημόσια διαβούλευση έως τις 23 Ιουνίου 2026. Οι κατευθυντήριες γραμμές συνοδεύονται από λίστα πρακτικών παραδειγμάτων, με στόχο να βοηθήσουν επιχειρήσεις, προγραμματιστές, δημόσιους φορείς και ερευνητικά ιδρύματα να αξιολογήσουν, εάν ένα σύστημα AI εμπίπτει στην κατηγορία υψηλού κινδύνου.

Σε δημόσια διαβούλευση οι νέες ευρωπαϊκές οδηγίες για την ταξινόμηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου - Στο μικροσκόπιο βιομετρικά, υποδομές, εκπαίδευση και βιομηχανία

Η πρωτοβουλία αποτελεί κομβικό βήμα για την εφαρμογή του AI Act, του πρώτου ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού πλαισίου για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο φιλοδοξεί να συνδυάσει την καινοτομία με την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων, της ασφάλειας και της δημόσιας εμπιστοσύνης.

Τι θεωρείται «AI υψηλού κινδύνου»

Σύμφωνα με τον AI Act, μόνο ένας περιορισμένος αριθμός χρήσεων τεχνητής νοημοσύνης χαρακτηρίζεται ως υψηλού κινδύνου. Πρόκειται, κυρίως, για εφαρμογές που μπορεί να επηρεάσουν την υγεία, την ασφάλεια ή θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται συστήματα που χρησιμοποιούνται σε τομείς, όπως η βιομετρία, οι κρίσιμες υποδομές, η εκπαίδευση, η απασχόληση, η μετανάστευση, το άσυλο και ο έλεγχος συνόρων.

Παράλληλα, οι νέοι κανόνες αφορούν και εφαρμογές AI που ενσωματώνονται σε προϊόντα, όπως η ρομποτική και ο βιομηχανικός εξοπλισμός, με τις υποχρεώσεις για τις συγκεκριμένες κατηγορίες να ενεργοποιούνται αργότερα. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι οδηγίες δεν είναι νομικά δεσμευτικές, ωστόσο αποτυπώνουν την επίσημη ερμηνεία της για τον τρόπο εφαρμογής του κανονισμού και αναμένεται να λειτουργήσουν ως βασικός οδηγός για τις εποπτικές αρχές και τις επιχειρήσεις.

Πρακτικά παραδείγματα και συμμόρφωση

Κεντρικό στοιχείο των νέων οδηγιών είναι η παρουσίαση πρακτικών παραδειγμάτων χρήσης, ώστε οι πάροχοι και οι χρήστες συστημάτων AI να μπορούν ευκολότερα να αξιολογούν σε ποια κατηγορία εμπίπτει κάθε εφαρμογή. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η λίστα των παραδειγμάτων δεν είναι εξαντλητική και θα επικαιροποιείται με την πάροδο του χρόνου, καθώς εξελίσσονται οι τεχνολογίες και εμφανίζονται νέα μοντέλα χρήσης τεχνητής νοημοσύνης.

Οι οδηγίες διαμορφώθηκαν αξιοποιώντας σχόλια από δημόσια διαβούλευση με κράτη-μέλη, επιχειρήσεις, ερευνητικούς φορείς και άλλους εμπλεκόμενους παράγοντες, ενώ παρουσιάζονται μέσω της νέας ψηφιακής πλατφόρμας AI Act Single Information Platform, η οποία θα αποτελέσει βασικό σημείο πληροφόρησης για την εφαρμογή του κανονισμού.

Η Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι οι συγκεκριμένες οδηγίες θα συμπληρωθούν και από νέες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες θα βοηθούν τις επιχειρήσεις να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον AI Act.

Νέο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Η δημοσίευση των οδηγιών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής τεχνολογικής αγοράς.

Στο πλαίσιο της πολιτικής συμφωνίας για το λεγόμενο «AI Omnibus», διαμορφώθηκε νέο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των κανόνων για τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Οι διατάξεις που αφορούν εφαρμογές AI σε τομείς, όπως η βιομετρία, οι κρίσιμες υποδομές, η εκπαίδευση, η απασχόληση και η διαχείριση συνόρων, θα τεθούν σε εφαρμογή από τις 2 Δεκεμβρίου 2027.

Για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που ενσωματώνονται σε προϊόντα, όπως ρομποτικά συστήματα και βιομηχανικά μηχανήματα, οι υποχρεώσεις μεταφέρονται για τις 2 Αυγούστου 2028.