Σε μια προσπάθεια να ισορροπήσει ανάμεσα στην καινοτομία και την προστασία των πολιτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε σε πολιτική συμφωνία για την απλούστευση των κανόνων που διέπουν την τεχνητή νοημοσύνη, προωθώντας ένα πιο φιλικό προς τις επιχειρήσεις και την ανάπτυξη περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα ενισχύοντας τις δικλίδες ασφαλείας απέναντι σε επικίνδυνες εφαρμογές AI. Στο επίκεντρο της νέας συμφωνίας βρίσκεται η απαγόρευση εφαρμογών «nudification», δηλαδή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, που παραποιούν φωτογραφίες ή βίντεο αφαιρώντας ψηφιακά τα ρούχα χωρίς συναίνεση.

Πολιτική συμφωνία Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου - Συμβουλίου για πιο φιλικό στην καινοτομία πλαίσιο, με αυστηρότερη προστασία των πολιτών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρέτισε τη συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου της ΕΕ, υπογραμμίζοντας ότι το νέο πλαίσιο θα διευκολύνει την εφαρμογή της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, χωρίς να υπονομεύει την ασφάλεια, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την προστασία των πολιτών.

Η συμφωνία εντάσσεται στο ευρύτερο θεματολόγιο απλούστευσης της ΕΕ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η σχετική δέσμη μέτρων για την AI είχε προταθεί από την Επιτροπή μόλις πριν από πέντε μήνες, στο πλαίσιο μιας συνολικότερης προσπάθειας εξορθολογισμού των ψηφιακών κανονισμών.

Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η θέσπιση σαφούς χρονοδιαγράμματος εφαρμογής για τα συστήματα AI υψηλού κινδύνου. Οι κανόνες που αφορούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε κρίσιμους τομείς - όπως τα βιομετρικά δεδομένα, οι κρίσιμες υποδομές, η εκπαίδευση, η απασχόληση, η μετανάστευση, το άσυλο και οι συνοριακοί έλεγχοι - θα τεθούν σε ισχύ από τις 2 Δεκεμβρίου 2027. Για συστήματα ενσωματωμένα σε προϊόντα, όπως ανελκυστήρες ή παιχνίδια, οι κανόνες θα εφαρμοστούν από τις 2 Αυγούστου 2028.

Η σταδιακή εφαρμογή κρίθηκε απαραίτητη, ώστε να υπάρξει ο απαιτούμενος χρόνος για την ανάπτυξη τεχνικών προτύπων, εργαλείων συμμόρφωσης και υποστηρικτικών μηχανισμών πριν από την πλήρη ενεργοποίηση του νέου πλαισίου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία των πολιτών από κακόβουλες ή επιβλαβείς εφαρμογές AI. Η συμφωνία απαγορεύει ρητά τα συστήματα που δημιουργούν μη συναινετικό σεξουαλικό περιεχόμενο ή περιεχόμενο προσωπικής φύσης, καθώς και υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Στην κατηγορία αυτήν εντάσσονται και οι εφαρμογές «nudification», οι οποίες χρησιμοποιούν AI για την ψηφιακή αφαίρεση ρούχων από φωτογραφίες ή βίντεο.

Η κίνηση αυτή αποτυπώνει την αυξανόμενη ανησυχία στην Ευρώπη για την εξάπλωση εργαλείων generative AI, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για παραποίηση περιεχομένου, διαδικτυακή κακοποίηση και παραβίαση της ιδιωτικότητας.

Παράλληλα, η συμφωνία επιχειρεί να απαντήσει στις ανησυχίες των επιχειρήσεων για υπερβολικά σύνθετους ή επικαλυπτόμενους κανόνες. Το νέο πλαίσιο προβλέπει απλούστερη διακυβέρνηση και πιο ξεκάθαρη αλληλεπίδραση μεταξύ της νομοθεσίας για την AI και των υφιστάμενων ευρωπαϊκών κανόνων για την ασφάλεια προϊόντων, όπως ο κανονισμός για τα μηχανήματα. Στόχος είναι να αποφευχθούν αλληλοεπικαλύψεις και πρόσθετα διοικητικά βάρη.

Επιπλέον, ορισμένα προνόμια, που προβλέπονταν για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, επεκτείνονται πλέον και στις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, με στόχο να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους στις τεχνολογίες AI.

Η συμφωνία δίνει, επίσης, ιδιαίτερη έμφαση στα λεγόμενα regulatory sandboxes, δηλαδή τα ρυθμιστικά δοκιμαστήρια, όπου οι επιχειρήσεις μπορούν να δοκιμάζουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε πραγματικές συνθήκες πριν από την εμπορική διάθεσή τους. Προβλέπεται μάλιστα και η δημιουργία δοκιμαστηρίου σε επίπεδο ΕΕ, ώστε περισσότεροι φορείς καινοτομίας να αποκτήσουν πρόσβαση σε υποδομές δοκιμών και πειραματισμού.

Ταυτόχρονα, ενισχύονται οι εξουσίες εποπτείας της Υπηρεσίας ΤΝ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδιαίτερα για συστήματα, που βασίζονται σε μοντέλα γενικού σκοπού ή ενσωματώνονται σε πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης.

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, αρμόδια για την τεχνολογική κυριαρχία, την ασφάλεια και τη δημοκρατία, Henna Virkkunen, τόνισε ότι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις ζητούν δύο πράγματα από τους κανόνες AI: δυνατότητα καινοτομίας και αίσθημα ασφάλειας. Όπως σημείωσε, η νέα συμφωνία επιχειρεί να εξυπηρετήσει και τους δύο στόχους, διευκολύνοντας την ανάπτυξη και υιοθέτηση τεχνολογιών AI χωρίς να μειώνεται το επίπεδο προστασίας.

Το επόμενο βήμα είναι η επίσημη έγκριση της πολιτικής συμφωνίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Μετά τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ τρεις ημέρες αργότερα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη νέα φάση εφαρμογής του ευρωπαϊκού πλαισίου για την τεχνητή νοημοσύνη.