Νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προωθεί η Ελλάδα, θέτοντας ως ελάχιστο ηλικιακό όριο τα 15 έτη και μεταφέροντας στις ψηφιακές πλατφόρμες την ευθύνη για την αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Το σχετικό νομοσχέδιο εισάγεται προς συζήτηση στη Βουλή την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026, με την ψήφισή του στην Ολομέλεια να προγραμματίζεται για τις 22 Οκτωβρίου και την έναρξη εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων να προβλέπεται για την 1η Ιανουαρίου 2027.

Υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας, προστασία προσωπικών δεδομένων και ευρωπαϊκή εποπτεία-Στις 13 Οκτωβρίου στη Βουλή το νομοσχέδιο

Η νομοθετική πρωτοβουλία εντάσσεται στην εθνική στρατηγική για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο και αποσκοπεί στον περιορισμό των κινδύνων, που συνδέονται με την υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και τον διαδικτυακό εκφοβισμό.

Η νέα ρύθμιση αφορά συγκεκριμένα τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και δεν συνιστά γενική απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο ή χρήσης κινητών τηλεφώνων από ανηλίκους. Στο πεδίο εφαρμογής της, μπορούν να εμπίπτουν υπηρεσίες, όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn, χωρίς το σχέδιο νόμου να περιλαμβάνει κλειστό κατάλογο πλατφορμών.

Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, η πρόσβαση στις καλυπτόμενες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης δεν θα επιτρέπεται σε παιδιά, που δεν έχουν συμπληρώσει το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο. Για την εφαρμογή της διάταξης προβλέπεται ειδικός τρόπος υπολογισμού της ηλικίας, με βάση το ημερολογιακό έτος γέννησης. Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός θα αφορά παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 και μετά, ενώ όσα έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα θα θεωρείται ότι πληρούν το όριο.

Η ελληνική ρύθμιση δεν προβλέπει εξαίρεση μέσω γονικής συναίνεσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, ούτε ειδική δυνατότητα δημιουργίας περιορισμένου λογαριασμού για την ηλικιακή ομάδα 13 έως 15 ετών. Επίσης, η ύπαρξη λογαριασμού πριν από την έναρξη εφαρμογής δεν εξαιρεί τον χρήστη από τις νέες προϋποθέσεις πρόσβασης.

Επαλήθευση ηλικίας χωρίς γενικευμένη ταυτοποίηση

Κεντρικό στοιχείο του νομοσχεδίου αποτελεί η υποχρέωση των παρόχων να εφαρμόζουν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης ηλικίας. Η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη δεν θεωρείται επαρκής μηχανισμός ελέγχου. Αντίθετα, προβλέπεται η αξιοποίηση τεχνολογικών λύσεων, που μπορούν να επιβεβαιώνουν ότι πληρείται το ηλικιακό όριο, χωρίς να απαιτείται η αποκάλυψη περισσότερων προσωπικών δεδομένων απ’ όσα είναι απολύτως αναγκαία.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Gov.gr Wallet και το Kids Wallet αποτελούν ενδεικτικά εργαλεία επαλήθευσης μέσω ψηφιακών διακριτικών ηλικίας. Ωστόσο, το νομοσχέδιο δεν καθιστά υποχρεωτική τη χρήση συγκεκριμένης εφαρμογής, διατηρώντας τεχνολογικά ουδέτερο χαρακτήρα και επιτρέποντας ισοδύναμες λύσεις συμβατές με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η επαλήθευση ηλικίας δεν συνεπάγεται γενικευμένη υποχρέωση αποστολής εγγράφων ταυτότητας στις πλατφόρμες. Στόχος είναι να επιβεβαιώνεται η ηλικιακή προϋπόθεση, χωρίς να αποκαλύπτονται υποχρεωτικά το ονοματεπώνυμο, η ακριβής ημερομηνία γέννησης ή άλλα στοιχεία ταυτοποίησης.

Ευρωπαϊκή εποπτεία και ευθύνη των παρόχων

Η εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων θα αξιοποιεί το υφιστάμενο εποπτικό πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act - DSA), χωρίς τη δημιουργία νέου αυτοτελούς μηχανισμού ελέγχου. Για παρόχους εγκατεστημένους στην Ελλάδα, αρμοδιότητες εποπτείας θα ασκούν το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, σύμφωνα με το πεδίο ευθύνης τους.

Η ΕΕΤΤ, ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, θα έχει ρόλο στη συνεργασία με τις αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών-μελών, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ασκεί τις αρμοδιότητες, που προβλέπει η DSA για τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.

Οι προτεινόμενες ελληνικές διατάξεις δεν θεσπίζουν νέα πρόστιμα ή ποινές για παιδιά και γονείς. Η ευθύνη συμμόρφωσης αφορά, πρωτίστως, τις εταιρείες, που παρέχουν τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο EU Kids Act

Παράλληλα με την ελληνική νομοθετική πρωτοβουλία, βρίσκεται υπό διαμόρφωση η πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού EU Kids Act, η οποία επιδιώκει ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στις ψηφιακές υπηρεσίες. Σε αντίθεση με την ελληνική ρύθμιση, που επικεντρώνεται στα κοινωνικά δίκτυα, η ευρωπαϊκή πρόταση καλύπτει επιπλέον υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, με διαφοροποιημένες υποχρεώσεις ανά κατηγορία υπηρεσίας.

Η πρόταση προβλέπει όριο 15 ετών για τη δημιουργία αυτόνομου λογαριασμού κοινωνικής δικτύωσης, ενώ για παιδιά ηλικίας από 13 έως κάτω των 15 ετών εξετάζεται η δυνατότητα ειδικών περιορισμένων λογαριασμών υπό γονική εποπτεία. Μεταξύ των προβλέψεων περιλαμβάνονται ενεργοποιημένα εργαλεία γονικού ελέγχου, δυνατότητα ημερήσιου χρονικού περιορισμού έως μία ώρα και έλεγχος νέων επαφών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην τεχνολογία απόδειξης μηδενικής γνώσης (zero-knowledge proof), μέσω της οποίας μπορεί να επιβεβαιώνεται η πλήρωση μιας ηλικιακής προϋπόθεσης χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα του χρήστη.

Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει, επίσης, υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού και μηχανισμούς συμμόρφωσης, με δυνατότητα κυρώσεων που, ανάλογα με το εφαρμοστέο καθεστώς, μπορούν να φθάνουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών.