Νέους κανόνες για το ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα των data centers δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει τις ανάγκες για υπολογιστική ισχύ και μαζί, την πίεση στα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των κέντρων δεδομένων στην ΕΕ να αναμένεται να φτάσει τις 114 TWh έως το 2030, σχεδόν διπλάσια από τις 68 TWh του 2024, οι Βρυξέλλες προτείνουν ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης της ενεργειακής απόδοσης και της βιωσιμότητας τους.

Το κοινό σύστημα θα καλύπτει εγκαταστάσεις άνω των 500 kW-Στις 114 TWh η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030 λόγω της AI

Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Ευρώπη επιδιώκει ταυτόχρονα να ενισχύσει δραστικά τις ψηφιακές της υποδομές. Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τον τριπλασιασμό της δυναμικότητας των data centers μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια, θεωρώντας την αύξηση της ευρωπαϊκής υπολογιστικής ισχύος απαραίτητη για την τεχνολογική ανεξαρτησία και την ψηφιακή κυριαρχία της.

Η ανάπτυξη αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από σημαντικό ενεργειακό κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, που επικαλείται η Επιτροπή, η κατανάλωση των data centers μπορεί - έως το 2030 - να ξεπεράσει το 3% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. Παράλληλα, η αύξηση των εγκαταστάσεων δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες σε νερό, επιβαρύνει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και μπορεί να αυξήσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Το νέο κοινό σύστημα θα αφορά μεμονωμένα κέντρα δεδομένων με εγκατεστημένη ισχύ άνω των 500 kW και θα παρέχει συγκρίσιμες πληροφορίες για την πραγματική κατανάλωση πόρων, κυρίως ενέργειας και νερού. Η αξιολόγηση, πάντως, δεν θα περιορίζεται στο πόση ηλεκτρική ενέργεια καταναλώνει μια εγκατάσταση. Θα εξετάζει και τη σχέση της με το ενεργειακό σύστημα, όπως τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας, την προσθήκη νέας δυναμικότητας παραγωγής καθαρής ενέργειας και την ευελιξία της κατανάλωσης, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν στο δίκτυο.

Στο τραπέζι και ελάχιστα πρότυπα

Το τελευταίο αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του ευρωπαϊκού σχεδιασμού. Ένα data center, που μπορεί να προσαρμόζει τη ζήτησή του στις δυνατότητες του ηλεκτρικού συστήματος, μπορεί - σύμφωνα με την Επιτροπή - να συμβάλει στη σταθερότητα του δικτύου, στη μείωση του συνολικού κόστους του συστήματος και στην καλύτερη ενσωμάτωση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Ενδεικτικό των δυνατοτήτων είναι το παράδειγμα της θερμότητας, που σήμερα ουσιαστικά χάνεται. Σύμφωνα με την Κομισιόν, εάν επαναχρησιμοποιούνταν περίπου η μισή απορριπτόμενη θερμότητα των ευρωπαϊκών data centers, θα μπορούσε να καλυφθεί ζήτηση θέρμανσης αντίστοιχη με εκείνη περίπου 4 εκατ. ευρωπαϊκών νοικοκυριών.

Παράλληλα με το σύστημα αξιολόγησης, η Επιτροπή ανοίγει τον δρόμο και για υποχρεωτικά ελάχιστα πρότυπα επιδόσεων. Έχει, ήδη, ξεκινήσει πρόσκληση υποβολής στοιχείων και δημόσια διαβούλευση για τον καθορισμό ελάχιστων απαιτήσεων για τα data centers, που λειτουργούν στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 14 Δεκεμβρίου 2026, με την Επιτροπή να επιδιώκει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αγοράς στην οποία η επέκταση των ψηφιακών υποδομών θα συνδέεται με συγκεκριμένες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης και βιωσιμότητας.

Όπως σημείωσε η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Τερέσα Ριμπέρα, ο τριπλασιασμός της δυναμικότητας των data centers δεν μπορεί να συνεπάγεται αντίστοιχο τριπλασιασμό της πίεσης στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, στους υδάτινους πόρους και στο ενεργειακό κόστος. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιέρενσεν, συνέδεσε άμεσα το ζήτημα με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας ότι η ψηφιακή κυριαρχία θα πρέπει να συμβαδίζει με την ενεργειακή ευθύνη.

Τα πρώτα «σήματα» βιωσιμότητας το 2027

Ο κατ' εξουσιοδότηση κανονισμός για το κοινό ευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης περνά, πλέον, σε δίμηνη περίοδο ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι δύο συννομοθέτες μπορούν να αντιταχθούν στην πράξη, όχι όμως να τροποποιήσουν το κείμενο της. Εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία, τα πρώτα σήματα βιωσιμότητας για μεμονωμένα data centers αναμένεται να εμφανιστούν μέσα στο 2027, ενώ έως το τέλος του 2028 προβλέπεται η πρώτη επανεξέταση του συστήματος.

Παράλληλα, η Επιτροπή συνεχίζει τις εργασίες για την ευρύτερη ενσωμάτωση των data centers στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, με στόχο συμφωνία μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων, διαχειριστών δικτύων και παρόχων ενέργειας. Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι πλέον διπλή: να εξασφαλίσει την υπολογιστική ισχύ, που απαιτεί η εποχή της AI, χωρίς η επιδίωξη της ψηφιακής κυριαρχίας να μετατραπεί σε νέο ενεργειακό βάρος.