Σε σημαντική αυστηροποίηση του πλαισίου λειτουργίας των social media στην Ευρώπη προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βάζοντας στο επίκεντρο την προστασία των παιδιών και μεταφέροντας μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, προανήγγειλε χθες στην ομιλία της, για την κατάσταση της Ένωσης το 2026, ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με διαφορετικά επίπεδα προστασίας ανάλογα με την ηλικία.

Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο Διαδίκτυο-Χωρίς social media τα παιδιά κάτω των 13 ετών, ειδικοί λογαριασμοί από 13 έως 15

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε, παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα έχουν πρόσβαση στα social media, ενώ κάτω των 15 ετών δεν θα επιτρέπονται προσωπικοί λογαριασμοί. Για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών προβλέπονται ειδικοί, περιορισμένης λειτουργικότητας, λογαριασμοί, οι οποίοι θα δημιουργούνται και θα εποπτεύονται από τους γονείς και θα συνοδεύονται από χρονικούς περιορισμούς στη χρήση.

Για τους εφήβους ηλικίας 15 έως 18 ετών, το βάρος μεταφέρεται περισσότερο στις ίδιες τις πλατφόρμες, καθώς ο ασφαλής σχεδιασμός των υπηρεσιών τους θα καταστεί υποχρεωτικός.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αλλαγή φιλοσοφίας, που προαναγγέλλει η Επιτροπή. Αντί να καλούνται οι γονείς και οι ανήλικοι να προστατευθούν από τους μηχανισμούς των ψηφιακών υπηρεσιών, οι ίδιες οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή.

Το βάρος της απόδειξης στις πλατφόρμες

«Αντιστρέφουμε το βάρος της απόδειξης. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς», ανέφερε χαρακτηριστικά η Πρόεδρος της Επιτροπής.

Το νέο πλαίσιο στρέφεται ειδικά κατά πρακτικών, που έχουν σχεδιαστεί για να αυξάνουν τον χρόνο παραμονής των χρηστών στις πλατφόρμες, αλλά και κατά μηχανισμών, που μπορεί να οδηγούν ανηλίκους σε ολοένα πιο ακραίο ή επιβλαβές περιεχόμενο.

Η Επιτροπή βάζει στο στόχαστρο τα λεγόμενα addictive features, τη συνεχή κύλιση περιεχομένου και γενικότερα τεχνικές σχεδιασμού, που αποσκοπούν στη διαρκή διατήρηση της προσοχής του χρήστη.

Στο νέο ψηφιακό περιβάλλον, η προστασία των παιδιών συνδέεται πλέον και με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Ursula von der Leyen αναφέρθηκε ειδικά στον κίνδυνο χρήσης φωτογραφιών ανηλίκων για τη δημιουργία σεξουαλικοποιημένων εικόνων μέσω AI.

Η εξέλιξη της generative AI προσθέτει, συνεπώς, μία νέα διάσταση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο online safety, καθώς η προστασία των ανηλίκων δεν αφορά, πλέον, μόνο το περιεχόμενο στο οποίο εκτίθενται, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο προσωπικά δεδομένα, φωτογραφίες και ψηφιακό υλικό μπορούν να χρησιμοποιηθούν από συστήματα AI.

«Εμείς αποφασίζουμε τους κανόνες μας, όχι οι τεχνολογικοί κολοσσοί», τόνισε η Πρόεδρος της Επιτροπής, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες.

Έρχεται η Digital Fairness Act

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση δεν θα περιοριστεί στους ανηλίκους. Η Επιτροπή προαναγγέλλει για το φθινόπωρο την πρόταση της Digital Fairness Act, η οποία αναμένεται να διευρύνει την ευρωπαϊκή κανονιστική παρέμβαση σε πρακτικές ψηφιακού σχεδιασμού, που επηρεάζουν το σύνολο των χρηστών.

Όπως επισήμανε η Ursula von der Leyen, ο εθιστικός σχεδιασμός δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο για τα παιδιά, αλλά μπορεί να επηρεάσει όλους τους πολίτες. Το νέο πλαίσιο αναμένεται, συνεπώς, να συμπληρώσει το υφιστάμενο ευρωπαϊκό κανονιστικό οικοδόμημα για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Η κατεύθυνση, που δίνει η Επιτροπή, είναι η μετάβαση από μια λογική στην οποία η ευθύνη προστασίας βαραίνει, κυρίως, τον χρήστη σε ένα μοντέλο, όπου η ασφάλεια θα πρέπει να ενσωματώνεται εξαρχής στον σχεδιασμό των ψηφιακών προϊόντων.

Οι ανακοινώσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική για τον ψηφιακό χώρο, η οποία επιχειρεί να συνδυάσει την τεχνολογική ανάπτυξη με ισχυρότερες δικλείδες ασφαλείας και προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.