Αν και η Ευρώπη καταγράφει πρόοδο στον δρόμο προς την επίτευξη των στόχων της Ψηφιακής Δεκαετίας 2030, ωστόσο η μετάβαση σε μια πραγματική κλίμακα ανάπτυξης παραμένει ζητούμενο. Αυτό διαπιστώνει, μεταξύ άλλων, η τέταρτη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάσταση της Ψηφιακής Δεκαετίας, η οποία αποτυπώνει τις επιδόσεις της Ευρώπης στις ψηφιακές υποδομές, την ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων, τις ψηφιακές δεξιότητες και τις δημόσιες ψηφιακές υπηρεσίες.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ελλείμματα σε ημιαγωγούς, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και τεχνολογική αυτονομία

Η έκθεση καταγράφει σημαντικά βήματα προόδου σε κρίσιμους τομείς. Σήμερα, το 96,8% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών διαθέτει βασική κάλυψη 5G, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική επέκταση των δικτύων νέας γενιάς σε ολόκληρη την Ένωση. Παράλληλα, η ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων επιταχύνεται, αν και όχι με ρυθμούς που επιτρέπουν μεγάλα ψηφιακά άλματα από τις ευρωπαϊκές εταιρείες.

Για παράδειγμα, το 46,7% των επιχειρήσεων στην Ε.Ε. χρησιμοποιεί υπηρεσίες cloud, ενώ το 39,9% εφαρμόζει εργαλεία ανάλυσης δεδομένων. Την ίδια στιγμή, σχεδόν το 20% των επιχειρήσεων αξιοποιεί εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, με την υιοθέτηση της τεχνολογίας να αυξάνεται κατά 48% μέσα στο 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να παράγει απτά αποτελέσματα σε τομείς υψηλής κοινωνικής και οικονομικής σημασίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υγεία, όπου οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική απεικόνιση συμβάλλουν στην ταχύτερη διάγνωση ασθενειών, στην έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων υγείας και στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.

Σχετικά αισιόδοξα είναι τα στοιχεία και στο πεδίο των ψηφιακών δεξιοτήτων. Περισσότεροι από έξι στους δέκα Ευρωπαίους διαθέτουν, πλέον, τουλάχιστον βασικές ψηφιακές γνώσεις, γεγονός που δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις συμμετοχής στην ψηφιακή οικονομία και την αγορά εργασίας.

Οι αγκυλώσεις

Παρά τη βελτίωση των δεικτών, η έκθεση αναδεικνύει και μια σειρά από διαρθρωτικές αδυναμίες, που εξακολουθούν να περιορίζουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Η σημαντικότερη αφορά τον στρατηγικό τομέα των ημιαγωγών. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει μόλις το 9% της παγκόσμιας αγοράς, ποσοστό που απέχει αισθητά από τον στόχο του 20% που έχει τεθεί για το 2030.

Αντίστοιχα, αν και η ανάπτυξη των υποδομών παρυφής εξελίσσεται ταχύτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, η συνολική υπολογιστική ισχύς της Ευρώπης εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά της αυξανόμενης ζήτησης, που δημιουργεί η ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και προηγμένων ψηφιακών υπηρεσιών.

Προβληματισμό προκαλεί και η εξάρτηση της Ευρώπης από προμηθευτές κυβερνοασφάλειας εκτός Ένωσης. Παρ’ ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στην ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παραμένουν υποεκπροσωπούμενες μεταξύ των παγκόσμιων ηγετών του κλάδου, γεγονός που εγείρει ζητήματα τεχνολογικής κυριαρχίας και ανθεκτικότητας.

Εξίσου κρίσιμο παραμένει το ζήτημα του ανθρώπινου δυναμικού. Οι ειδικοί ΤΠΕ αντιστοιχούσαν το 2025 μόλις στο 5% της συνολικής απασχόλησης, δηλαδή στο μισό του στόχου, που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2030. Ιδιαίτερα έντονο είναι το έμφυλο χάσμα, καθώς οι γυναίκες αποτελούν λιγότερο από το 20% των επαγγελματιών του κλάδου, ποσοστό που παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο παρά την αυξανόμενη ζήτηση για δεξιότητες σε τομείς, όπως η ασφάλεια υπολογιστικού νέφους, η κυβερνοασφάλεια, η διαχείριση δεδομένων και η ανάπτυξη λογισμικού.

Ψηφιακό μέρισμα

Παρά τις προκλήσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις στην ψηφιακή οικονομία αποδίδουν σημαντικά οφέλη. Σύμφωνα με σχετική μελέτη, κάθε ένα ευρώ που επενδύεται μέσω της ψηφιακής πολιτικής του NextGenerationEU αναμένεται να δημιουργήσει οικονομική παραγωγή ύψους 1,50 ευρώ εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνολικά 2 ευρώ στην παγκόσμια οικονομία έως το τέλος της δεκαετίας.

Ταυτόχρονα, η κοινωνική αποδοχή της ψηφιακής μετάβασης παραμένει ιδιαίτερα υψηλή. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 79% των Ευρωπαίων θεωρεί την ψηφιακή πολιτική κορυφαία προτεραιότητα για το μέλλον της Ένωσης. Το 85% ζητά μεγαλύτερες επενδύσεις σε ευρωπαϊκές ψηφιακές υποδομές, ενώ το 82% υποστηρίζει τη μείωση της εξάρτησης από τεχνολογίες τρίτων χωρών. Επιπλέον, το 80% θεωρεί σημαντικό η Ευρώπη να εξελιχθεί σε παγκόσμιο ηγέτη στις τεχνολογικές υποδομές.