Τη στενή σύνδεση ανάμεσα στην υπερβολική χρήση οθονών, τη δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ψυχική ευημερία των νέων, επιβεβαιώνουν νέα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, ενισχύοντας τον προβληματισμό για τις επιπτώσεις της ψηφιακής ζωής στις νεότερες γενιές. Τα στοιχεία της έρευνας αποτυπώνουν το μέγεθος της πρόκλησης. Οι νέοι στην Ευρώπη περνούν κατά μέσο όρο 4,5 ώρες την ημέρα στο διαδίκτυο τις σχολικές ημέρες και 6,1 ώρες τα Σαββατοκύριακα. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το 14% των εφήβων δηλώνει πως περνά περισσότερες από δέκα ώρες ημερησίως μπροστά σε οθόνες.

Νέα έρευνα της Επιτροπής αναδεικνύει τη σύνδεση μεταξύ υπερβολικής χρήσης οθονών, κοινωνικών δικτύων και ψυχικής ευημερίας των νέων

Η επίδραση στην ψυχική υγεία καταγράφεται με σαφήνεια. Σχεδόν ένας στους τρεις εφήβους δηλώνει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον κάνουν να αισθάνεται άγχος, λύπη ή κοινωνικό αποκλεισμό. Παράλληλα, το 45% αναφέρει ότι συγκρίνει συχνά τον εαυτό του με άλλους χρήστες κατά την πλοήγησή του στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, γεγονός που συνδέεται με αυξημένη ψυχολογική πίεση και μειωμένη αυτοεκτίμηση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία, που αφορούν την έκθεση των νέων σε προβληματικό περιεχόμενο. Περίπου ένας στους τέσσερις εφήβους έχει έρθει αντιμέτωπος με περιεχόμενο, όπως ρητορική μίσους, πιέσεις που σχετίζονται με την εικόνα του σώματος ή απροσδόκητο βίαιο υλικό. Συγκεκριμένα, το 25% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχει συναντήσει περιεχόμενο μίσους στο διαδίκτυο.

Η έρευνα αναδεικνύει, επίσης, τη σχέση ανάμεσα στην ηλικία πρώτης επαφής με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τον συνολικό χρόνο, που αφιερώνεται στις οθόνες. Οι νέοι, που ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν κοινωνικά δίκτυα πριν από την ηλικία των δέκα ετών καταγράφουν κατά μέσο όρο 7,5 ώρες ημερήσιας χρήσης οθονών τα Σαββατοκύριακα. Αντίθετα, όσοι ξεκίνησαν μετά την ηλικία των 14 ετών αφιερώνουν περίπου 5,7 ώρες ημερησίως.

Μέτρα πρόληψης

Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν τη συζήτηση για την ανάγκη αποτελεσματικότερων μέτρων πρόληψης, ενημέρωσης και ψηφιακής εκπαίδευσης. Όπως τόνισε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να συνδέουν και να εμπνέουν τους ανθρώπους, ωστόσο όταν ένας στους τρεις νέους δηλώνει ότι νιώθει άγχος, θλίψη ή αποκλεισμό εξαιτίας τους, η επίδραση στην ψυχική υγεία δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Στο ίδιο πνεύμα, η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Henna Virkkunen, υπογράμμισε ότι η εφηβεία δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται από εθιστική χρήση κοινωνικών δικτύων, υπερβολική έκθεση σε οθόνες και προβλήματα ψυχικής υγείας, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη παρεμβαίνει μέσω του κανονιστικού της πλαισίου.

Η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Ε. έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα πολιτικών και κανονισμών που περιλαμβάνει τον Digital Services Act, την Οδηγία για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων, καθώς και τη στρατηγική Better Internet for Kids. Παράλληλα, προωθεί την εφαρμογή ενός ευρωπαϊκού συστήματος επαλήθευσης ηλικίας, το οποίο επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους με τρόπο που διασφαλίζει την ιδιωτικότητά τους.

Η πολιτική βαρύτητα του ζητήματος αποτυπώνεται και σε δεύτερη έρευνα Ευρωβαρόμετρου για την Ψηφιακή Δεκαετία, σύμφωνα με την οποία το 92% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι η περαιτέρω ενίσχυση της προστασίας παιδιών και νέων στο διαδίκτυο αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα δημόσιας πολιτικής.