Οι ψηφιακές πρωτοβουλίες, που έχει αναλάβει, κατέχουν κομβική θέση στον απολογισμό των πεπραγμένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον οποίο θα παρουσιάσει αύριο στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν.

Μια σειρά από θεσμικές παρεμβάσεις, όπως η πράξη για τα μικροκυκλώματα, ο νέος νόμος για τις Ψηφιακές Αγορές και αυτός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, το πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η δημιουργία πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών, το ψηφιακό ευρώ και οι ψηφιακές ταυτότητες, η ανακήρυξη του 2023 σε έτος ψηφιακών δεξιοτήτων, περιλαμβάνονται στον απολογισμό της Ε.Ε. για τον τελευταίο χρόνο.

Όπως αναφέρει η Επιτροπή στο κείμενο του απολογισμού, ήδη, από τον Μάρτιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με την ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα, ενώ το Συμβούλιο ενέκρινε επίσημα τον κανονισμό για την ενίσχυση του οικοσυστήματος ημιαγωγών της Ευρώπης στα τέλη Ιουλίου.

Έτερη ψηφιακή παρέμβαση συνιστά η πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η οποία θα βοηθήσει την Ένωση να εξασφαλίσει την πρόσβαση σε βιώσιμες ύλες, συμπεριλαμβανομένων των σπάνιων γαιών, που είναι απαραίτητες για την κατασκευή βασικών τεχνολογιών. Δεδομένου ότι η ζήτηση για κρίσιμες πρώτες ύλες αναμένεται να αυξηθεί δραστικά και ότι η Ε.Ε. εξαρτάται επί του παρόντος σε μεγάλο βαθμό από ορισμένες τρίτες χώρες, ιδίως την Κίνα, η Ε.Ε. πρέπει να μετριάσει τους κινδύνους για τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι καίριας σημασίας για ένα ευρύ φάσμα στρατηγικών τομέων, μεταξύ άλλων για την κατασκευή τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, όπως οι μπαταρίες, η ψηφιακή βιομηχανία και η αεροδιαστημική, οι τομείς της υγείας και της άμυνας.

Πλατφόρμα για στρατηγικές τεχνολογίες

Τον Ιούνιο του 2023, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη με σκοπό την τόνωση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε. σε κρίσιμες τεχνολογίες, στους τομείς της ψηφιακής και της υπερπροηγμένης τεχνολογίας, της καθαρής τεχνολογίας και της βιοτεχνολογίας.

Για να μπορεί να αναπτυχθεί επί τόπου γρήγορα και αποτελεσματικά, η πλατφόρμα αυτή θα συνεχίσει και θα επεκτείνει υφιστάμενα μέσα, όπως το InvestEU, το Ταμείο Καινοτομίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, ενώ παράλληλα θα εισαγάγει νέες δυνατότητες ευελιξίας και κίνητρα για τη χρηματοδότηση συνοχής στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες και στις περιφέρειες μετάβασης, καθώς και τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Επενδύσεις €20 δισ. ετησίως στο ΑΙ

“Φέτος διαπιστώσαμε ιδίοις όμμασι την εξαιρετικά γρήγορη υιοθέτηση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, όπως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και η δημιουργία εικόνων. Η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης δεν κάτι που αναμένεται να συμβεί στο μέλλον, αλλά συμβαίνει ήδη τώρα”, αναφέρει η Επιτροπή στο κείμενο του απολογισμού.

Ήδη, από τον Απρίλιο του 2021, η Επιτροπή παρουσίασε την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίσει ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται στην Ε.Ε. είναι ασφαλή, διαφανή, δεοντολογικά, αμερόληπτα και υπό ανθρώπινο έλεγχο.

Για να εξασφαλιστεί ολοκληρωμένη προσέγγιση ευνοϊκή για την καινοτομία, η Επιτροπή πρότεινε μια στρατηγική με βάση τον κίνδυνο. Οι τριμερείς διάλογοι σχετικά με την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη ξεκίνησαν με επιτυχία και αν όλα πάνε καλά, θα ολοκληρωθούν κατά το τρέχον έτος.

Παράλληλα, με το σχέδιο για την τεχνητή νοημοσύνη, η Ε.Ε. αποσκοπεί στη σταδιακή αύξηση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στο ΑΙ σε συνολικό ποσό €20 δισ. ετησίως κατά τη διάρκεια της δεκαετίας.

Για τους ημιαγωγούς

“Είναι αδιαμφισβήτητο ότι χωρίς ημιαγωγούς ή μικροκυκλώματα (“τσιπ”) δεν μπορεί να υπάρξει ψηφιακή ή πράσινη μετάβαση, ούτε τεχνολογική υπεροχή της Ε.Ε.”, εξηγεί η Επιτροπή. Για τον λόγο αυτό, τον Μάρτιο του 2023, επιτεύχθηκε καίρια συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μελών σχετικά με την ευρωπαϊκή πράξη για τα μικροκυκλώματα, η οποία είχε προταθεί από την Επιτροπή πριν από ένα έτος.

Το συνολικό ποσό των επενδύσεων με γνώμονα την πολιτική για τη στήριξη αυτής της πράξης εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα €43 δισ. Οι επενδύσεις αυτές θα ενισχύσουν μοναδικές μεταποιητικές δραστηριότητες εντός της Ε.Ε., θα τονώσουν το ευρωπαϊκό οικοσύστημα σχεδιασμού και θα παράσχουν στήριξη για επέκταση και καινοτομία σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα των ημιαγωγών.

Παράλληλα, τον Οκτώβριο του 2022 και τον Απρίλιο του 2023, σύμφωνα με τους κανόνες της Ε.Ε. για τις κρατικές ενισχύσεις, η Επιτροπή ενέκρινε γαλλικές και ιταλικές ενισχύσεις για τη στήριξη επενδύσεων αξίας άνω των €8 δισ. σε πρωτοποριακές εγκαταστάσεις μαζικής παραγωγής ημιαγωγών στην Ε.Ε.

Στο επίκεντρο η μικροηλεκτρονική

Τον Ιούνιο του 2023, η Επιτροπή ενέκρινε ένα τέτοιο έργο για τη στήριξη της έρευνας, της καινοτομίας και της πρώτης βιομηχανικής ανάπτυξης τεχνολογιών μικροηλεκτρονικής και επικοινωνιών σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα.

Η δημόσια χρηματοδότηση ύψους €8,1 δισ. από τα κράτη-μέλη αναμένεται να αποδεσμεύσει επιπλέον €13,7 δισ. σε ιδιωτικές επενδύσεις. Τα δεδομένα, η κινητήρια δύναμη πίσω από την ψηφιακή οικονομία της Ευρώπης, πρέπει να βρίσκονται στα χέρια των Ευρωπαίων.

Πράξη για τα δεδομένα

Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα έχει ως στόχο την πρωτοκαθεδρία της Ε.Ε. σε μια κοινωνία που βασίζεται στα δεδομένα. Η δημιουργία ενιαίας αγοράς δεδομένων θα καταστήσει εφικτή την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων εντός της Ε.Ε. και μεταξύ κλάδων, προς όφελος των επιχειρήσεων, των ερευνητών και των δημόσιων διοικήσεων.

Τον Ιούνιο του 2023 επιτεύχθηκε συμφωνία σχετικά με την πράξη για τα δεδομένα, μια βασική νομοθετική πράξη, που αποσκοπεί να καταστήσει προσβάσιμο μεγαλύτερο όγκο δεδομένων και να θεσπίσει κανόνες σχετικά με τη χρήση των δεδομένων και την πρόσβαση σ’ αυτά σε όλους τους οικονομικούς τομείς εντός της Ε.Ε.

Οι νέοι κανονισμοί προβλέπεται να συνεισφέρουν επιπλέον €270 δισ. στο ΑΕΠ των κρατών-μελών της Ε.Ε. έως το 2028, αίροντας τις νομικές, οικονομικές και τεχνικές δυσκολίες που - επί του παρόντος - οδηγούν σε ανεπαρκή αξιοποίηση των δεδομένων.

Με την πράξη αυτή, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις, που παράγουν δεδομένα χρησιμοποιώντας προϊόντα και υπηρεσίες, θα επωφελούνται από πιο προσιτές υπηρεσίες δευτερογενούς αγοράς, από νέες ευκαιρίες για χρήση υπηρεσιών που βασίζονται στην πρόσβαση σε δεδομένα, καθώς και από καλύτερη πρόσβαση σε δεδομένα που συλλέγονται ή παράγονται από μια συσκευή.

Ψηφιακές υπηρεσίες και αγορές

Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η οποία ισχύει από τον Νοέμβριο του 2022, θεσπίζει εκτεταμένο νέο σύνολο υποχρεώσεων για όλες τις διαδικτυακές πλατφόρμες προκειμένου να μετριάζονται οι βλάβες και να προστατεύονται τα δικαιώματα των χρηστών στον ψηφιακό τομέα. Στις 25 Απριλίου 2023, η Επιτροπή εντόπισε 17 πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και δύο πολύ μεγάλες διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης.

Κατόπιν τούτου, οι υπηρεσίες αυτές είναι υποχρεωμένες, από τα τέλη Αυγούστου του 2023, να συμμορφώνονται με το πλήρες σύνολο των νέων υποχρεώσεων, που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση και την προστασία των χρηστών στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων.

Οι υποχρεώσεις αυτές προβλέπουν, μεταξύ άλλων, ότι οι καθορισμένες υπηρεσίες οφείλουν να αξιολογούν και να μετριάζουν τους συστημικούς κινδύνους τους και να παρέχουν άρτια εργαλεία ελέγχου του περιεχομένου.

Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές, η οποία ισχύει από τον Νοέμβριο του 2022, αποσκοπεί στην ενίσχυση της δικαιοσύνης και της δυνατότητας διεκδίκησης στις ψηφιακές αγορές, καθορίζοντας σαφή και αντικειμενικά κριτήρια για τον προσδιορισμό των “ρυθμιστών της πρόσβασης”.

Στις 6 Σεπτεμβρίου 2023, η Επιτροπή όρισε έξι “ρυθμιστές της πρόσβασης”, οι οποίοι θα έχουν πλέον στη διάθεσή τους, έξι μήνες για να διασφαλίσουν την πλήρη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις της πράξης για τις ψηφιακές αγορές για καθεμία από τις ορισθείσες βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας τους.

Ψηφιακή ταυτότητα

Τον Ιούλιο του 2023, η Επιτροπή ενέκρινε νέα στρατηγική σχετικά με το Web 4.0 και τους εικονικούς κόσμους, η οποία θα καθοδηγήσει την επόμενη τεχνολογική μετάβαση και θα διασφαλίσει ένα ανοικτό, ασφαλές, αξιόπιστο, δίκαιο και συμπεριληπτικό ψηφιακό περιβάλλον για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες διοικήσεις της Ε.Ε.

Με βάση την ισχύουσα κατάσταση, μόνο το 60 % περίπου του πληθυσμού της Ε.Ε. σε 14 κράτη-μέλη έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την εθνική ηλεκτρονική του ταυτότητα σε διασυνοριακό επίπεδο.

Η ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα, που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο του 2023, θα είναι διαθέσιμη σε όλους τους πολίτες, τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις της Ε.Ε. που επιθυμούν να ταυτοποιηθούν ή να επαληθεύσουν ορισμένες προσωπικές πληροφορίες.

Θα χρησιμοποιείται τόσο στις διαδικτυακές, όσο και στις μη διαδικτυακές δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ε.Ε., οι δε πολίτες και κάτοικοι της Ε.Ε. θα έχουν το δικαίωμα να διαθέτουν προσωπικό ψηφιακό πορτοφόλι.

Μηχανισμός ανθεκτικότητας

Το μέτρο αυτό συνοδεύεται από επενδύσεις σε υποδομές και δεξιότητες, με στόχο τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος και τη διασφάλιση ότι κανείς στην Ε.Ε. δεν θα μείνει στο περιθώριο κατά τον ψηφιακό μετασχηματισμό των κοινωνιών και των οικονομιών μας.

Περίπου το 26% του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προορίζεται για μέτρα, που συμβάλλουν στην επίτευξη ψηφιακών στόχων. Συμπληρώνεται δε με €36,6 δισ. για την πολιτική συνοχής κατά την περίοδο 2021-2027, επιπλέον των €16 δισ. που επενδύθηκαν μεταξύ 2014 και 2020, του μηχανισμού “Συνδέοντας την Ευρώπη” και του προγράμματος “Ψηφιακή Ευρώπη”.

Ψηφιακό ευρώ

Τον Ιούνιο του 2023, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση με σκοπό να θέσει τις βάσεις για ένα δυνητικό ψηφιακό ευρώ, που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά. Με την αύξηση των ηλεκτρονικών και ψηφιακών πληρωμών στην Ε.Ε., το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να αποτελεί μια ευρέως αποδεκτή, οικονομική, ασφαλή και ανθεκτική μορφή δημόσιου χρήματος.

Παράλληλα, η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετική πρόταση με στόχο να διασφαλιστεί ότι τα μετρητά σε ευρώ θα παραμείνουν μια ευρέως αποδεκτή και προσβάσιμη μέθοδος πληρωμής σε ολόκληρη την ευρωζώνη.

Επιπλέον, η Επιτροπή υπέβαλε δύο προτάσεις για την ψηφιοποίηση των πληρωμών και του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα, δίνοντας προτεραιότητα στα συμφέροντα των καταναλωτών, στον ανταγωνισμό, στην ασφάλεια και στην εμπιστοσύνη.

Η πρώτη πρόταση αποσκοπεί στην αναθεώρηση της οδηγίας για τις υπηρεσίες πληρωμών, ενισχύοντας την πρόληψη της απάτης, τα δικαιώματα των καταναλωτών και τα συστήματα ανοικτής τραπεζικής

Ψηφιακές πλατφόρμες

Τον Σεπτέμβριο του 2022, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για την παροχή ασφάλειας δικαίου στους μεμονωμένους αυτοαπασχολούμενους, ιδίως όσους εργάζονται στην ψηφιακή οικονομία και μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας, αποσαφηνίζοντας καταστάσεις στις οποίες το δίκαιο του ανταγωνισμού δεν εμποδίζει τις προσπάθειές τους να διαπραγματευτούν συλλογικά μια καλύτερη συμφωνία.

Εν τω μεταξύ, οι συννομοθέτες έχουν αρχίσει τις τελικές διαπραγματεύσεις σχετικά με την πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για τη βελτίωση των όρων εργασίας για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες. Στόχος της πρότασης είναι να διασφαλιστεί ότι τα άτομα που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας έχουν το νομικό καθεστώς απασχόλησης.

Ψηφιακή Δεκαετία

Τον Δεκέμβριο του 2022 εγκρίθηκε, επίσης, το πρόγραμμα πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία, μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα έχει ως επίκεντρο τον πολίτη της Ε.Ε. και θα βασίζεται στις αρχές της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας και στις κοινές μας αξίες.

Το πρόγραμμα θεσπίζει μηχανισμό παρακολούθησης και συνεργασίας για την επίτευξη των κοινών γενικών και ειδικών στόχων στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της Ευρώπης, όπως ορίζονται στην Ψηφιακή Πυξίδα 2030.

Μέσω αυτής ακριβώς της συνεργατικής προσέγγισης, τα πολυκρατικά έργα - εγχειρήματα τέτοιας κλίμακας που δεν θα μπορούσαν να αναληφθούν από κανένα κράτος μέλος μεμονωμένα - θα συντελέσουν στην ψηφιακή μας εξέλιξη.