Εντονότερη βελτίωση σε όρους εξωστρέφειας εμφανίζουν, την τελευταία διετία, οι εταιρείες της ελληνικής περιφέρειας, ενώ, την ίδια στιγμή, το εξωστρεφές προφίλ των επιχειρήσεων στα μεγάλα αστικά κέντρα υφίσταται σημαντικές πιέσεις. Η εξαγωγική συμπεριφορά των ΜμΕ της επαρχίας αξιολογείται ως εξόχως δυναμική, καθώς αύξησαν σημαντικά την εξωστρέφεια τους την τελευταία διετία, καθώς έχει σχεδόν διπλασιαστεί το μερίδιο του κύκλου εργασιών των εξαγωγικών ΜμΕ της επαρχίας, που πραγματοποιείται στο εξωτερικό και πλέον ανέρχεται σε 44% των πωλήσεων (2014), από 24% το 2012.



Η συγκεκριμένη επίδοση είναι, σαφώς, καλύτερη από τις εξαγωγικές ΜμΕ των δύο μεγάλων πόλεων, οι οποίες στο αντίστοιχο διάστημα μείωσαν την εξωστρέφεια τους, εξάγοντας περίπου 1/5 του κύκλου εργασιών τους το 2014 από 1/3 το 2012.
Μάλιστα, εν μέσω της οικονομικής κρίσης οι επαρχιακές ΜμΕ έχουν αυξήσει την εξωστρέφεια τους την τελευταία διετία καθώς: το μερίδιο των εξαγωγικών ΜμΕ της επαρχίας έχει σχεδόν διπλασιαστεί: 21% των ΜμΕ το 2014 από 14% το 2012, ενώ έχει παραμείνει σταθερό στη Θεσσαλονίκη και έχει μειωθεί σημαντικά στην Αθήνα.
Παράλληλα με τη ανοδική της τάση, η εξαγωγική δραστηριότητα των επαρχιακών ΜμΕ φαίνεται και πιο αποτελεσματική, με τις προσδοκίες των εξαγωγικών ΜμΕ τις επαρχίας να είναι καλύτερες από των εξαγωγικών ΜμΕ σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (δείκτης εμπιστοσύνης 23 μονάδων, έναντι 10 μονάδων αντίστοιχα).

Συνολική εικόνα
Συνολικά, αν και ο βαθμός εξωστρέφειας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της χώρας αυξήθηκε οριακά την τελευταία πενταετία, αντιπροσωπεύοντας το 9% του κύκλου εργασιών από 8% το 2008, το επίπεδο εξαγωγών της μέσης ΜμΕ μειώθηκε την τελευταία πενταετία. Αποκαλυπτικά της ύπαρξης εμποδίων, προκειμένου να αναχθούν οι εξαγωγές σε μοχλό ανάκαμψης της οικονομίας, είναι τα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία, μόλις το 1/3 των εξαγωγικών ΜμΕ έχουν προχωρήσει σε αύξηση του ποσοστού εξωστρέφειάς τους, ενώ υπήρξε και ένα 15% που μείωσε το ποσοστό των πωλήσεων που πραγματοποιείται στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας, “Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις: Έρευνα Συγκυρίας”, θετικό ισοζύγιο στις εξαγωγικές τους επιδόσεις έχουν οι βιομηχανίες τροφίμων και χημικών, ο τουρισμός και οι μεταφορές, όπου η αύξηση εξωστρέφειας μετρίασε ή και αντιστάθμισε την πτωτική πορεία της εγχώριας ζήτησης.

Αιτίες
Η αποτελεσματικότητα και η πορεία της εξωστρέφειας των ΜμΕ ανά περιφέρεια ερμηνεύονται σε μεγάλο βαθμό από τα κίνητρα που τους οδήγησαν στο εξωτερικό και τις στρατηγικές που έχουν ακολουθήσει. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, οι ΜμΕ της επαρχίας φαίνεται να υποκινούνται σε μεγαλύτερο βαθμό από την ξεκάθαρη στόχευση εύρεσης νέας αγοράς (για το 1/2 των εταιρειών έναντι ¼ στις δύο μεγάλες πόλεις), υποκινούμενες εν μέρει από την πίεση της αναιμικής εγχώριας ζήτησης.

Αντίθετα, οι ΜμΕ στις δύο μεγάλες πόλεις οδηγούνται στο εξωτερικό, κυρίως, όταν βρίσκουν ευκαιρίες επέκτασης δραστηριοτήτων (της τάξης του 40% έναντι μόλις 10% στην επαρχία) που σπανίζουν εν μέσω της κρίσης.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, η σημαντική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, σε όρους κόστους που επιτεύχθηκε από τη μείωση του κόστους εργασίας κατά 50% την τελευταία πενταετία, δεν αρκεί για να αναδειχθούν οι εξαγωγές σε κινητήρια δύναμη της ανάκαμψης.
Συγκεκριμένα, οι ΜμΕ δηλώνουν ότι, για να μεταφραστεί η βελτίωση ανταγωνιστικότητας κόστους σε αύξηση των εξαγωγών, απαιτείται να αρθούν σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες, κυρίως σε όρους θεσμικών αγκυλώσεων, με βασικότερες την υψηλή γραφειοκρατία και τις δυσλειτουργίες των τελωνείων, χαμηλής πρόσβασης σε ειδικές χρηματοδοτήσεις εξαγωγών (όπως προχρηματοδότηση παραγγελιών και παροχή εγγυοδοσίας για τη διενέργεια εμπορικών συναλλαγών) και αδυναμιών στο δίκτυο προώθησης και στις υποδομές μεταφορών.

Εστίες εξωστρέφειας
Από την ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας προκύπτει ότι οι ΜμΕ με εξαγωγική δραστηριότητα είναι περισσότερο συγκεντρωμένες στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, με το 40% περίπου των ΜμΕ των μεγάλων πόλεων να έχει πωλήσεις στο εξωτερικό, έναντι 20% των επαρχιακών ΜμΕ.

Νατάσα Φραγκούλη