Σε μια κρίσιμη μειοψηφία, 3.000 υφιστάμενων επιχειρήσεων, που αντιπροσωπεύουν, ωστόσο, μόλις το 0,5% των εταιρειών σήμερα, προσβλέπει η Ελλάδα για την απορρόφηση του 20% των ανέργων, μέσω της δημιουργίας 200.000 νέων θέσεων εργασίας. Οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις, περίπου 2.900 μικρομεσαίες και 100 μεγάλες, παρουσιάζουν υψηλά περιθώρια ανάπτυξης, έχουν το προφίλ ώστε να εξελιχθούν ταχύτατα και προέρχονται από τους κλάδους της τεχνολογίας, του τουρισμού, των τροφίμων και της μεταποίησης. Για να ανακτήσει, ωστόσο η χώρα, που απώλεσε την τελευταία πενταετία 1 εκατ. θέσεις εργασίας, το υπόλοιπο των 800.000 θέσεων, είναι απαραίτητη η δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας άλλων 10.000 νέων επιχειρήσεων υψηλής ανάπτυξης, που δυνητικά μπορούν να δημιουργήσουν η καθεμία 50 θέσεις εργασίας μέσα στα επόμενα 7 χρόνια.

Σύμφωνα με μελέτη της Endeavor Greece, παγκόσμιου μη κερδοσκοπικού οργανισμού στήριξης της επιχειρηματικότητας, με το σημερινό ρυθμό και το μίγμα δημιουργίας επιχειρήσεων περίπου 40.000 κάθε χρόνο, με μόνο 10% να επικεντρώνονται σε κλάδους προστιθέμενης αξίας και μόνο 1% να επιδεικνύει σημαντική ανάπτυξη, η Ελλάδα θα χρειαστεί 25 χρόνια για να δημιουργήσει τις θέσεις εργασίας που απαιτούνται.

Σύμφωνα με τη μελέτη, που θα παρουσιαστεί στο 3ο Διεθνές Συνεδρίου του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για την Κοινωφελή Δράση, για να το πετύχει αυτό η χώρα, σε λιγότερο από μια δεκαετία, θα πρέπει να τριπλασιαστούν οι προσπάθειες, που επικεντρώνονται σε κλάδους προστιθέμενης αξίας και να διπλασιαστούν τα ποσοστά επιτυχίας τους. Πάνω απ’ όλα, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα κατάλληλο επιχειρηματικό οικοσύστημα το οποίο να καλλιεργεί, να υποστηρίζει και να συνδέει ποιοτικά επιχειρηματικά εγχειρήματα.

Ακόμη και στην περίπτωση, που η Ελλάδα καταφέρει να αλλάξει το επιχειρηματικό της μοντέλο και να δημιουργήσει τους πρεσβευτές της αλλαγής αυτής, υπολογίζεται ότι πάνω από 640.000 θα αναγκαστούν να αλλάξουν τομέα, ενώ περισσότεροι από 500.000 θα υποχρεωθούν να μετακινηθούν εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης, για να αναζητήσουν εργασία σε άλλα μέρη της Ελλάδας, επιπρόσθετα της εν εξελίξει φυγής στο εξωτερικό.

Το μέλλον στα startups;
Η μελέτη διαπιστώνει ότι τη λύση στο δυσεπίλυτο γρίφο της απασχόλησης δεν μπορεί να τη δώσει από μόνη της η ραγδαία αύξηση των startups, καθώς δεν είναι δυνατόν τα περίπου 200 startups, που ιδρύονται κάθε χρόνο, να δημιουργήσουν τις εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας, που χρειάζονται. “Είναι γεγονός, όμως, ότι καθώς ο αριθμός τους διπλασιάζεται κάθε χρόνο και προσελκύουν εγχώριες και διεθνείς επενδύσεις, αλλάζουν ριζικά την αντίληψη για την επιχειρηματικότητα, καθιερώνουν πρότυπα και δημιουργούν ιστορίες επιτυχίας”, διαπιστώνει η μελέτη.

Το τέλος του ελληνικού ονείρου
Η μελέτη ξεκινά με την καταγραφή των συνεπειών της κρίσης και των συνθηκών, που έχουν οδηγήσει στα πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας με 640.000 περίπου ανέργους ηλικίας 18 - 34 ετών και 200.000 να έχουν, ήδη, εγκαταλείψει τη χώρα. Η Ελλάδα έχασε συνολικά 1.000.000 θέσεις εργασίας στη διάρκεια των πέντε τελευταίων χρόνων. Πάνω από τις μισές προέρχονται από τρείς κλάδους, τις κατασκευές, το λιανεμπόριο/χονδρεμπόριο και τη μεταποίηση, ενώ ολόκληροι τομείς, όπως το real estate, πρακτικά αφανίστηκαν.

Ακόμη και στο αισιόδοξο σενάριο ανάπτυξης, τα 2/3 των χαμένων θέσεων εργασίας δεν μπορούν να ανακτηθούν από τους ίδιους κλάδους. Τρεις μόνο τομείς κατάφεραν να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν το συνολικό εργατικό δυναμικό: ο κλάδος της τεχνολογίας, ο αγροτικός τομέας και η μεταποίηση τροφίμων. 

Οι νέοι στην Ελλάδα επηρεάστηκαν δυσανάλογα από την αύξηση της ανεργίας με περισσότερες από μισό εκατομμύριο χαμένες θέσεις εργασίας. Παρ’ όλα αυτά, μόνο το μισό ποσοστό της ανεργίας οφείλεται στην οικονομική επιβράδυνση και την ύφεση. Το υπόλοιπο προέρχεται από το παραδοσιακό μειονέκτημα των νέων που βρίσκονται “εκτός αγοράς”, το οποίο εντάθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης. 

Ολόκληροι κλάδοι κατήργησαν θέσεις εργασίας για νέους, παρ’ ότι διατήρησαν ή ακόμη και αύξησαν τις θέσεις εργασίας των μεγαλύτερων ηλικιών. Αυτοί οι κλάδοι περιλαμβάνουν τομείς, όπως η αγροτική παραγωγή και τα τρόφιμα, αλλά και τα περισσότερα επαγγέλματα - πρότυπα: γιατροί, δικηγόροι, τραπεζικοί και λογιστές. Το παραδοσιακό όνειρο της ελληνικής οικογένειας κλονίζεται, αν και παραμένει ακόμη ισχυρό. 

“Διαρροή” εγκεφάλων
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πάνω από 200.000 Έλληνες, εκ των οποίων οι περισσότεροι νέοι και με προσόντα, έχουν φύγει από τη χώρα και έχουν βρει εργασία στο εξωτερικό. Το ελληνικό ταλέντο κινείται, κυρίως, εντός της Ευρώπης, πρωταρχικά στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία. Υπό συνθήκες, το φαινόμενο αυτό, κατά πολλούς θεωρούμενο brain drain (“διαρροή ταλέντου”), θα μπορούσε να μετατραπεί σε brain circulation (“κυκλοφορία ταλέντου”), παρέχοντας στους Έλληνες τις ευκαιρίες, την εξωστρεφή αντίληψη και την εμπειρία, που η εγχώρια αγορά εργασίας αδυνατεί να παρέχει. 

Η μελέτη καθιστά σαφές ότι οι νέοι πρέπει να ηγηθούν της μεταμόρφωσης της Ελλάδας. Αν και περίπου το 15% των νέων δηλώνουν “τακτοποιημένοι” ή εντελώς αδιάφοροι, ένα κυρίαρχο 85% είναι πρόθυμο να κυνηγήσει ευκαιρίες, όπου αυτές υπάρχουν. Το 9% είναι έτοιμοι να γίνουν οι καταλύτες της αλλαγής. 

Τι λείπει; Η μελέτη απαντά:

•    Καλύτεροι εργοδότες, οι οποίοι να προσφέρουν περισσότερες και καλύτερες ευκαιρίες για υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και απασχόληση.
•    Μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τους τομείς με πραγματικές προοπτικές.
•    Επιλεκτική αναβάθμιση δεξιοτήτων, κυρίως, μέσω ποιοτικότερης εκπαίδευσης και ουσιαστικής πρακτικής εμπειρίας, καθοδηγούμενη από επιλεγμένους εργοδότες και εκπαιδευτικούς οργανισμούς.
•    Κινητοποίηση των νέων και έμπνευση για να ρισκάρουν και να εξετάσουν εναλλακτικές επιλογές. 

Τι πρέπει να κάνουμε;
Σύμφωνα με τη μελέτη, πρέπει να εντοπίσουμε και να επικεντρωθούμε στη στήριξη της μειοψηφίας των 3.000 υφιστάμενων επιχειρήσεων υψηλής ανάπτυξης και των μεμονωμένων σήμερα εκπαιδευτικών προσπαθειών. Επιπλέον, να επιταχύνουμε τη δημιουργία και εξέλιξη 10.000 νέων επιχειρήσεων υψηλής ανάπτυξης και να συνδέσουμε τους νέους με επιλεγμένους επιχειρηματίες, εργοδότες και ακαδημαϊκούς, εντός και εκτός χώρας, μέσω εργαλείων εκπαίδευσης και απασχόλησης. 

Νατάσα Φραγκούλη
fragouli@sepe.gr

© Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής & Επικοινωνιών Ελλάδας - ΣΕΠΕ, 2008 - 2014