Ιδιαίτερα “εγκρατή” και μάλιστα σε μια χρονική συγκυρία που επιβάλλει το αντίθετο, αποδεικνύονται τα κράτη-μέλη της ΕΕ-28 στη χρηματοδοτική στήριξη, που παρέχουν σε επιχειρήσεις για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη (R&D). Σε μια στιγμή, κατά την οποία τα αντανακλαστικά της Ε.Ε. θα κριθούν από την ανταγωνιστικότητα, που θα επιδείξει σε θέματα καινοτομίας, 9 στις 10 εταιρείες δηλώνουν ότι δεν λαμβάνουν καμία κρατική στήριξη για τις επενδύσεις τους στους δύο τομείς. Το αποτέλεσμα, όπως διαπιστώνει το “Innobarometer 2014”, που δημοσιοποίησε η Επιτροπή, είναι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ελλείψει πόρων, να μην κεφαλαιοποιούν την καινοτομία, την οποία παράγουν.

Από την πλευρά τους, οι ίδιες οι εταιρείες, ελέω και της οικονομικής κρίσης, είναι επίσης “φειδωλές” στις επενδύσεις τους στο R&D, με την Ελλάδα να εμφανίζει μια από τις χειρότερες επιδόσεις στην Ε.Ε., αφού μόλις ένα ποσοστό 8% απαντά ότι προχώρησε σε επενδυτικές κινήσεις σε έρευνα και ανάπτυξη την τελευταία τριετία (Πίνακας 1). Στον αντίποδα, οι πορτογαλικές εταιρείες και αυτές της Μάλτας είναι οι πιο γενναιόδωρες όσον αφορά το R&D, καθώς τα αντίστοιχα ποσοστό διαμορφώνονται σε 45% και 42% αντίστοιχα.  

Πάντως, παρά τη “σφιχτή” χρηματοδοτική πολιτική των κρατών-μελών για την έρευνα και ανάπτυξη, οι εταιρείες της Ευρώπης επενδύουν ίδιους πόρους στον εν λόγω τομέα, καθώς περίπου 7 στις 10 (ποσοστό 66%) δηλώνουν ότι εισήγαγαν μια καινοτομία στην παραγωγική τους διαδικασία τα τελευταία τρία χρόνια (το 38% στον τομέα των υπηρεσιών και το 37% στον τομέα των προϊόντων). Μάλιστα για 4 στις 10 επιχειρήσεις (ποσοστό 39%), τα καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες εισέφερε τουλάχιστον το 25% των ετήσιων εσόδων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα του “Innobarometer 2014”, σύμφωνα με το οποίο, ακόμη και οι ευρωπαϊκές εταιρείες, που έλαβαν κάποια κρατική χρηματοδοτική ενίσχυση για το R&D, σε ποσοστό 67% δηλώνουν ότι αυτή δεν ήταν σημαντική.   

Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν απέχουν σημαντικά από τη νοοτροπία των υπολοίπων ευρωπαϊκών, καθώς σε σχετική ερώτηση του Innobarometer, ποσοστό 72% απαντά ότι δεν έχει προβεί σε επενδύσεις R&D την τελευταία τριετία, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος της ΕΕ-28 είναι 65%. Εξάλλου, μόλις το 12% των ελληνικών εταιρειών, αντίστοιχο με τον Κοινοτικό μέσο όσο, διευκρινίζει ότι επένδυσε ποσοστό άνω του 12% σε έρευνα και ανάπτυξη την τελευταία τριετία (Πίνακας 2). 

Τι εμποδίζει την καινοτομία
Και όλα αυτά την ίδια στιγμή που 7 στις 10 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υπογραμμίζουν ότι η έλλειψη κατάλληλου χρηματοδοτικού πλαισίου είναι ο κύριος λόγος, που δεν μπορούν να κεφαλαιοποιήσουν τα αποτελέσματα της καινοτομικής τους δραστηριότητας. Επίσης, οι επιχειρήσεις αξιολογούν ως σημαντικό παράγοντα για τη μη κεφαλαιοποίηση της καινοτομίας τους το γεγονός ότι σήμερα η αγορά κυριαρχείται από λίγους και καλά εδραιωμένους παίκτες, δεδομένο που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον ανταγωνισμό. Ένας επιπλέον λόγος, που “κόβει” το δρόμο των επιχειρήσεων προς την ενίσχυση της εμπορικότητας των καινοτόμων υπηρεσιών και προϊόντων τους, σύμφωνα με τις ίδιες, είναι το κόστος και η πολυπλοκότητα των σχετικών ρυθμίσεων για την πιστοποίηση της καινοτομίας.  

Στο μεταξύ, από το σύνολο των εταιρειών που εξετάστηκαν στο πλαίσιο της μελέτης, περισσότερα από τα 3/4 (ποσοστό 87%) απάντησαν ότι το management team είναι αυτό που - κατά κύριο λόγο - ευθύνεται για την παραγωγή καινοτομίας, ενώ υψηλό είναι το ποσοστό εκείνων (78%), που εκτιμούν ότι αυτόν το ρόλο τον εκπληρώνουν οι εργαζόμενοι.  

Ο ρόλος της καινοτομίας
Πέραν από τα άμεσα αποτελέσματα που φέρνει η εισαγωγή της καινοτομίας σε μια εταιρεία, η μελέτη διαπιστώνει και σειρά παράπλευρων ωφελειών, όπως, για παράδειγμα, το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις, που κάνουν χρήση του R&D, είναι πιο εξωστρεφείς και συνάπτουν πιο εύκολα εμπορικές σχέσεις.

Το “Innobarometer 2014”, εκτός από τα 28 κράτη-μέλη της Ε.Ε., εξετάζει την εικόνα της καινοτομίας σε Ελβετία και ΗΠΑ. Να σημειωθεί ότι το Innobarometer συντάσσεται κάθε χρόνο, από το 2001 και αποτελεί ένα αποτύπωμα του ευρωπαϊκού χάρτη των επενδύσεων R&D. Η φετινή έρευνα διενεργήθηκε την περίοδο 22 Ιανουαρίου - 11 Φεβρουαρίου 2014 σε δείγμα περίπου 11.206 ατόμων. 

Νατάσα Φραγκούλη
fragouli@sepe.gr

© Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής & Επικοινωνιών Ελλάδας - ΣΕΠΕ, 2008 - 2014