Εξαιρετικά αναιμικές παραμένουν οι επιδόσεις της Ελλάδας όσον αφορά τις συνολικές επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α), καθώς η χώρα καταλαμβάνει ασθμαίνουσα μόλις την 23η θέση, μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ27 (2012) έναντι της 24ης (2012). Το 2011 στην Ελλάδα δαπανήθηκαν συνολικά €1.391,2 δις σε Ε&Α, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,67% του ΑΕΠ, ενώ το 2012 το ποσό αυτό διαμορφώθηκε στο €1.337,6 δις (προκαταρκτικά στοιχεία), ποσό που αντιστοιχεί στο 0,69% του ΑΕΠ. Με βάση τα προηγούμενα διαθέσιμα στοιχεία, το 2007 οι δαπάνες για Ε&Α στην Ελλάδα ανέρχονταν στο 0,60% του ΑΕΠ, ενώ ο πήχης της ΕΕ έχει τεθεί στο 3% του ΑΕΠ.

Ως προς τις συνολικές δαπάνες, που διατέθηκαν στην Ελλάδα για την υλοποίηση δραστηριοτήτων Ε&Α, η Ελλάδα βρίσκεται στην 16η θέση μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ27 το 2011 και παραμένει στη θέση αυτή και το 2012. Το δε υψηλότερο δείκτη έντασης Ε&Α καταγράφει η Φινλανδία με ποσοστό δαπανών Ε&Α 3,78% επί του ΑΕΠ το 2011 (σ. ο δείκτης που αποτυπώνει το ποσοστό των δαπανών Ε&Α επί του ΑΕΠ σε μια χώρα, είναι η "Ένταση Ε&Α" και εντάσσεται στους βασικούς δείκτες, που παρακολουθούνται στο πλαίσιο της αναπτυξιακής στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης "Ευρώπη 2020").

Τα σχετικά στοιχεία απέστειλε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) στη Eurostat, ώστε πλέον η Ελλάδα, μετά από πολυετή απουσία, να έχει καταχωρημένα δεδομένα, που ήδη χρησιμοποιούνται για τη χάραξη πολιτικών έρευνας, όπως οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης των ελληνικών Περιφερειών.  

Απασχολούμενο προσωπικό
Στάσιμη, στο μεταξύ, παραμένει και η απασχόληση στον τομέα του Ε&Α, καθώς το 2011, το συνολικό προσωπικό στην Ελλάδα (ερευνητές, τεχνικό προσωπικό, άλλο προσωπικό υποστήριξης) ήταν 70.229 άτομα και σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης (ΙΠΑ) ήταν 36.913 ΙΠΑ (η μονάδα ΙΠΑ έχει καθιερωθεί για τη μέτρηση, με συγκρίσιμο τρόπο, του προσωπικού Ε&Α, καθώς αποδίδει τον χρόνο απασχόλησης σε Ε&Α σε σύγκριση με τον συνολικό χρόνο απασχόλησης ενός εργαζόμενου). Οι δε ερευνητές, 45.239 άτομα, αποτελούσαν το 64,4% του συνολικού προσωπικού (24.674 ΙΠΑ).

Το 2012, η απασχόληση σε Ε&Α δεν μεταβάλλεται σημαντικά, και τα ΙΠΑ του συνολικού προσωπικού Ε&Α ανέρχονται στα 37.361 και των ερευνητών στα 24.122. Με βάση τα ΙΠΑ του συνολικού προσωπικού Ε&Α, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 16η θέση μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ27 το 2011, και ανεβαίνει μια θέση (15η) το 2012. Με βάση τα ΙΠΑ των ερευνητών, η Ελλάδα βρίσκεται στην 15η θέση το 2011 και διατηρεί αυτή τη θέση και το 2012 (Πίνακας 1).  

Τομείς που πρωτοστατούν
Το 2011, το 40,2% (€559,5 εκατ.) του συνόλου των δαπανών Ε&Α στην Ελλάδα πραγματοποιείται στον τομέα τριτοβάθμιας και μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ΗES). Ο τομέας περιλαμβάνει τα Πανεπιστήμια, τα ΤΕΙ, τα Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα, τα Κέντρα Τεχνολογικής Έρευνας, τα αναγνωρισμένα από το Κράτος Ιδιωτικά ΙΕΚ, τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία και άλλες σχολές & ακαδημίες.

Ο δεύτερος τομέας είναι ο τομέας των επιχειρήσεων (BES) με δαπάνες ύψους €485,9 εκατ. (34,9% του συνόλου των δαπανών Ε&Α). Στο δε κρατικό  τομέα (GOV) δαπανώνται για Ε&Α €331,7 εκατ. (23,8%), ενώ ο τομέας των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων (PNP) δαπανά €14,0 εκατ. (1%). Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά μέσο όρο, ο τομέας των επιχειρήσεων είναι πρώτος σε δαπάνες Ε&Α, καθώς δαπανά το 63,1% του συνόλου. Ακολουθεί η τριτοβάθμια εκπαίδευση με 23,5%, ο κρατικός τομέας με 12,5% και o τομέας των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων με 0,9%.

Η πλειονότητα του προσωπικού Ε&Α στην Ελλάδα απασχολείται  στον τομέα της τριτοβάθμιας και μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (συνολικά 46.348 άτομα, 20.640 ΙΠΑ. Ακολουθεί ο κρατικός τομέας με 13.260 άτομα και 9.620 ΙΠΑ, και ο τομέας των επιχειρήσεων με 9.984 άτομα και 6.324 ΙΠΑ.

Γένους θηλυκού
Οι γυναίκες αποτελούν το 42,5% του συνολικού ανθρώπινου δυναμικού σε Ε&Α (29.879 άτομα) και συνεισφέρουν το 41,9% του συνόλου των ΙΠΑ (16.609 άτομα). Στην κατηγορία των ερευνητών η συμμετοχή των γυναικών διαμορφώνεται σε 36,7% όσον αφορά τον αριθμό ατόμων, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό γυναικών στους ερευνητές καταγράφεται στον κρατικό τομέα (48,1% του αριθμού των ατόμων). 

Χρηματοδότηση
Η κύρια πηγή χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων Ε&Α το 2011 ήταν το κράτος (Τακτικός Προϋπολογισμός, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ) με ποσοστό 49,2% (€685,0 εκατ.). Η ιδιωτική χρηματοδότηση (επιχειρήσεις) συνεισέφερε με 32,7% (€455,5 εκατ.), ενώ 11,9% (€165,3 εκατ.) προήλθε από τη συμμετοχή των ελληνικών φορέων σε προγράμματα/έργα Ε&Α, που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. Το υπόλοιπο 6,2% (€85,4 εκατ.) συνεισφέρεται από άλλες εθνικές πηγές (π.χ. ίδια έσοδα των ΑΕΙ) και άλλες πηγές του εξωτερικού (ξένες επιχειρήσεις, διεθνείς οργανισμοί κ.λπ.).

Το 41,0% (€570,5 εκατ.) του συνόλου των δαπανών Ε&Α δαπανώνται για την υλοποίηση δραστηριοτήτων εφαρμοσμένης έρευνας. Οι δραστηριότητες βασικής έρευνας και πειραματικής ανάπτυξης έχουν περίπου ίσα μερίδια, 29,7% και 29,3% αντίστοιχα.

Γεωγραφική κατανομή
Αναλύοντας τα αποτελέσματα της έρευνας για το 2011 ως προς τη διοικητική υποδιαίρεση της χώρας σε περιφέρειες, διαπιστώνεται ότι το 55,7% του συνόλου των δαπανών Ε&Α της χώρας (€775,2 εκατ.) δαπανάται στην Περιφέρεια Αττικής. Η Κεντρική Μακεδονία με €190,3 εκατ. συμμετέχει στο 13,7% του συνόλου και η Περιφέρεια Κρήτης με €106,1 εκατ. στο 7,6%.

Το μεγαλύτερο μέρος δραστηριοτήτων Ε&Α στο σύνολο της χώρας για το 2011 αφορά το επιστημονικό πεδίο "Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογία" (€536,7 εκατ. ή 38,6% του συνόλου των δαπανών). Ακολουθούν τα επιστημονικά πεδία "Ιατρική & Επιστήμες Υγείας" (€353,3 εκατ. ή 25,4% του συνόλου δαπανών) και "Φυσικές Επιστήμες" (€197,8 εκατ. ή 14,2% του συνόλου δαπανών). 

Νατάσα Φραγκούλη
fragouli@sepe.gr

© Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής & Επικοινωνιών Ελλάδας - ΣΕΠΕ, 2008 - 2014