Τη λύση των ομολόγων έργου (project bonds), ως εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης για μεγάλα έργα υποδομών, συνολικού προϋπολογισμού €24 δις έως το 2025, εξετάζει πλέον σοβαρά η Ελλάδα. Την παραπάνω εκτίμηση έκανε χθες, εκ μέρους της PricewaterhouseCoopers, ο επικεφαλής της για την Ελλάδα, κ. Kώστας Μητρόπουλος, σχολιάζοντας ότι “τα project bonds υποκαθιστούν τον παραδοσιακό τραπεζικό δανεισμό, ο οποίος, όπως αποδείχθηκε από την πρόσφατη εμπειρία στο κομμάτι των οδικών αυτοχρηματοδοτούμενων έργων, μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά πολύπλοκος, εφόσον οι συνθήκες αλλάξουν” .



Το πρώτο project bond για ευρυζωνικές υποδομές στην Ευρώπη απέκτησε πρόσφατα “σάρκα και οστά”, με τη Γαλλία να υιοθετεί πρώτη το εν λόγω εργαλείο για τη χρηματοδότηση πλάνου ανάπτυξης ευρυζωνικών υποδομών σε αγροτικές περιοχές. Πρόκειται για το πρώτο project bond, του οποίου θα κάνει χρήση η Γαλλία και το πρώτο, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για digital υποδομές στην Ε.Ε.
Τα ομόλογα έργου - ή αλλιώς ομόλογα ανάπτυξης - εντάσσονται στο πρόγραμμα “Πρωτοβουλία ομολόγων έργου Ευρώπη 2020”, που εξαγγέλθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) το Νοέμβριο του 2012 και αφορά εγγυήσεις, που θα στηρίζουν τα έργα υποδομής που συμμορφώνονται με τη στρατηγική της Ε.Ε. “Ευρώπη 2020” για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης.

Το γαλλικό παράδειγμα
Στην περίπτωση της Γαλλίας το έργο, που θα χρηματοδοτήσει το project bond, ύψους €189 εκατ., θα αναβαθμίσει το ADSL και τις υποδομές οπτικής ίνας σε αγροτικές περιοχές της χώρας, όπου η ανάπτυξη των σχετικών υποδομών δεν είναι επικερδής για τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους. Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο θα ενισχύσει την ψηφιακή ανταγωνιστικότητα της γαλλικής επαρχίας, με προφανείς τις θετικές συνέπειες για το σύνολο των ευρυζωνικών υποδομών της χώρας.
Τα ομόλογα έργου χρησιμοποιήθηκαν αρχικά σε Αυστραλία και στην Ασία. Τα πρώτα project bonds στην Ευρώπη ξεκίνησαν το 2013. Τα ομόλογα έργου εκδίδονται από τις ίδιες τις εταιρείες, που αναλαμβάνουν την κατασκευή μεγάλων έργων υποδομών και στις οποίες ανήκει το επενδυτικό πρόγραμμα και όχι από την ΕΤΕπ και τα κράτη - μέλη της Ε.Ε.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει εγγυήσεις για τη διασφάλιση υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης των ομολόγων έργων, ενώ η ΕΤΕπ αξιολογεί τη βιωσιμότητα και την κερδοφορία της επένδυσης και παρέχει πιστωτική ενίσχυση, είτε δάνειο, είτε διευκόλυνση εγκατάστασης, προκειμένου να στηρίξει τα ομολογιακά δάνεια που εκδίδει η εταιρεία του έργου.
Η επιλογή των ομολόγων έργων για την ανάπτυξη υποδομών προσφέρει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα, καθώς τα έργα υποδομής έχουν γενικά υψηλό κόστος κεφαλαίου αλλά χαμηλό λειτουργικό κόστος.

Προϋπολογισμός
Σε πρώτη φάση, έχει εγκριθεί η διάθεση €230 εκατ. από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με τη μορφή εγγυήσεων, που θα στηρίξουν την ιδιωτική έκδοση "ομολόγων έργου" για επενδύσεις σε μεταφορές, ενέργεια και τεχνολογίες. Τα ομόλογα αυτά αναμένεται να προσελκύσουν ιδιωτικές επενδύσεις ύψους €4,6 δις, καθώς οι ευρωπαϊκές εγγυήσεις αναμένεται να τα καταστήσουν ασφαλή και ελκυστικά στους επενδυτές.
Περίπου €200 εκατ. πρόκειται να διατεθούν ως εγγυήσεις για επενδύσεις σε δίκτυα μεταφορών, €20 εκατ. για επενδύσεις σε τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών και €10 εκατ. για επενδύσεις σε δίκτυα ενέργειας. Το πρόγραμμα θα διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Οι επενδυτικές ανάγκες στον τομέα των υποδομών μεταφορών, ενέργειας και τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών στην Ευρώπη υπολογίζονται σε €1,5 τρις για το διάστημα 2010 - 2020. Μέχρι σήμερα, η Ισπανία, το Βέλγιο και η Μεγάλη Βρετανία έχουν κάνει χρήση του σχετικού μηχανισμού, ενώ στον ίδιο δρόμο οδεύει και η Ιταλία.

Έκθεση PwC
Σύμφωνα με έκθεση της PwC, σήμερα διαπιστώνεται αδυναμία χρηματοδότησης από παραδοσιακές πηγές της ταχέως αυξανόμενης ανάγκης επενδύσεων σε έργα υποδομής η οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, αναμένεται να ανέλθει σε τουλάχιστον $3 τρις ετησίως έως το 2030. Η ανάγκη χρηματοδότησης νέων υποδομών είναι πολύ αυξημένη και στην Ελλάδα, ιδίως μετά από τη σημαντική επιβράδυνση, της τάξης του 50%, στα ετησίως επενδυόμενα σε υποδομές κεφάλαια, η οποία σημειώθηκε από το 2008 και έπειτα, ως συνεπεία της οικονομικής κρίσης.
Η αγορά των ομολόγων έργου αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς διεθνώς: ενώ το 2009 η αγορά έφτανε τα $2 δις ετησίως, το 2013 εκτοξεύθηκε στα $14 δις.

Νατάσα Φραγκούλη