Μια πολύτιμη “δεξαμενή” κονδυλίων, που σωρευτικά φθάνουν τα €13 δις για την περίοδο 2014 - 2020, ενώ - μόνο για φέτος - ανέρχονται σε €1,7 δις, χρηματοδοτεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ ή ERC) την έρευνα αιχμής στην  Ευρώπη. Συνολικά, διαθέσιμα προς τους ερευνητές είναι τρία βασικά καθεστώτα επιχορηγήσεων: “Επιχορηγήσεις εκκίνησης”, με στόχο αναδυόμενους ηγέτες έρευνας στην αρχή της σταδιοδρομίας τους, “Επιχορηγήσεις εδραίωσης”, με στόχο άριστους ερευνητές που είναι ήδη ανεξάρτητοι και “Επιχορηγήσεις προηγμένης έρευνας”, για την υποστήριξη καθιερωμένων κορυφαίων ερευνητών.



Διατίθενται, επίσης, δύο επιπλέον πρωτοβουλίες χρηματοδότησης με περιορισμένο προϋπολογισμό και συγκεκριμένα “Επιχορηγήσεις συνέργειας”, που εισήχθησαν σε πιλοτική βάση για την υποστήριξη λίγων μικρών ομάδων ερευνητών, που συνεργάζονται στο πλαίσιο του ιδίου έργου και “Επιχορηγήσεις για την Απόδειξη της αρχής λειτουργίας”, που διατίθενται μόνο σε ήδη επιχορηγούμενους από το ΕΣΕ.
Οι χρηματοδοτήσεις, που μπορούν να διεκδικήσουν οι ερευνητές, αφορούν: “επιχορηγήσεις εκκίνησης” έως €2 εκατ. ανά πρόταση, “επιχορηγήσεις εδραίωσης” έως €2,75 εκατ. ανά επιχορήγηση, “επιχορηγήσεις προηγμένης έρευνας” έως €3,5 εκατ. ανά πρόταση, “επιχορηγήσεις για την Απόδειξη της Αρχής Λειτουργίας” έως €150.000 ανά επιχορήγηση.

Κάθε επιχορηγούμενος του ΕΣΕ απασχολεί, κατά μέσον  όρο, έξη μέλη στην ομάδα του και συμβάλλει, με τον τρόπο αυτό, στην εκπαίδευση μιας νέας γενιάς άριστων επιστημόνων. Μέχρι σήμερα το ΕΣΕ έχει επιχορηγήσει περισσότερους από 4.000 επιστήμονες και έχει υποστηρίξει 26.000 περίπου μέλη άλλων ομάδων, παρέχοντας εκπαίδευση σε έρευνα αιχμής σε 7.000 περίπου υποψήφιους διδάκτορες και σε 10.000 μεταδιδακτορικούς ερευνητές. Ο δε αριθμός των προτάσεων, που έχουν αξιολογηθεί από το 2007, οπότε και δημιουργήθηκε το ΕΣΕ, υπερβαίνουν τις 43.000.

Το Συμβούλιο και η Ελλάδα
Πρόεδρος του ΕΣΕ είναι ο καθηγητής Jean-Pierre Bourguignon, ενώ, από ελληνικής πλευράς, ο καθηγητής Φώτης Κ. Καφάτος υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος του ΕΣΕ (μέχρι το Μάρτιο του 2010) και στη συνέχεια εξελέγη Επίτιμος Πρόεδρος. Επίσης, 24 Έλληνες επιστήμονες συμμετέχουν ως μέλη σε επιτροπές ΕΣΕ και ως αξιολογητές εξ αποστάσεως ή ως εξωτερικοί εμπειρογνώμονες στην αξιολόγηση και την επιλογή των επιχορηγούμενων από το ΕΣΕ.

Έργα στην Ελλάδα
Παραδείγματα έργων, που χρηματοδοτεί το ΕΣΕ για την Ελλάδα, είναι - μεταξύ άλλων - προτάσεις που αφορούν την αξιολόγηση και ταξινόμηση των τεχνολογιών περίθαλψης, τη δυνατότητα χρήσης υπόγειων συστημάτων στήριξης κτηρίων που να αντιστέκονται σε ισχυρές σεισμικές δονήσεις, την ανάπτυξη κρυπτογραφικών μεθόδων νέας γενιάς με τη δυνατότητα να διευκολύνουν τον έλεγχο της διακίνησης των δεδομένων, τη χρήση νανοφαρμάκων για στοχοποιημένες θεραπείες του καρκίνου, την αξιολόγηση της πτητικότητας και της περιεκτικότητας σε οξυγόνο των αερολυμάτων οργανικής προέλευσης, ώστε να καθοριστούν καλύτερα οι πηγές προέλευσης, ο τρόπος σχηματισμού τους και οι άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις τους στο κλίμα.
Να σημειωθεί ότι το κονδύλι των €13 δις, που έλαβε το ΕΣΕ, ως μέρος του προγράμματος Ορίζοντας 2020, του νέου προγράμματος έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ (2014 έως 2020), αντιπροσωπεύει το 17% περίπου του συνολικού προϋπολογισμού του εν λόγω προγράμματος.

Νατάσα Φραγκούλη