Μια αντιφατική εικόνα καταγράφουν οι έρευνες σχετικά με την ικανότητα των χρηστών να εντοπίζουν διαδικτυακούς κινδύνους: σχεδόν όλοι δηλώνουν «ενήμεροι» για τους κινδύνους, όμως οι περισσότεροι παραμένουν ουσιαστικά απροστάτευτοι.

Νέα έρευνα της Kaspersky, που πραγματοποιήθηκε σε 3.000 καταναλωτές από 15 χώρες, δείχνει ότι η ασφάλεια στις online αγορές βασίζεται ακόμη περισσότερο στην προσωπική κρίση παρά σε συστηματική τεχνολογική θωράκιση. Καθώς ξεκινούν οι χειμερινές εκπτώσεις - μια περίοδος αιχμής για τους απατεώνες - τα δεδομένα αποτυπώνουν ένα ανησυχητικό κενό μεταξύ επίγνωσης και πραγματικής προστασίας.

Οnline αγορές την περίοδο των εκπτώσεων: Μόνο το 42% χρησιμοποιεί λογισμικό ασφαλείας για την προστασία των πληρωμών

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 97% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι εφαρμόζει τουλάχιστον κάποια μέτρα για την ασφάλεια των ψηφιακών συναλλαγών του. Την ίδια στιγμή, το 65% πιστεύει ότι μπορεί να εντοπίσει μόνο του τις απάτες. Ωστόσο, μόνο το 42% χρησιμοποιεί λογισμικό ασφαλείας για την προστασία των πληρωμών και τον αποκλεισμό κακόβουλων συνδέσμων.

Οι ειδικοί της Kaspersky προειδοποιούν ότι η υπερβολική εμπιστοσύνη στην «παρατηρητικότητα» μεταφράζεται σε αυξημένο ρίσκο, ιδίως σε περιόδους έντονων προσφορών, όταν οι χρήστες καλούνται να λάβουν γρήγορες αποφάσεις. Τα στοιχεία των επιθέσεων επιβεβαιώνουν την έκταση του προβλήματος.

Τον τελευταίο χρόνο, η Kaspersky εντόπισε σχεδόν 6,7 εκατ. επιθέσεις phishing, που μιμούνταν ηλεκτρονικά καταστήματα, συστήματα πληρωμών και τράπεζες. Από αυτές, το 55,6% στόχευε άμεσα online αγοραστές. Με άλλα λόγια, περισσότεροι από τους μισούς ψηφιακούς δόλους είχαν ως τελικό αποδέκτη τον καταναλωτή, που επιχειρεί να εκμεταλλευτεί μια προσφορά.

Οι πρακτικές που κυριαρχούν

Οι πιο διαδεδομένες πρακτικές ασφάλειας παραμένουν βασικές. Το 65% δηλώνει ότι ελέγχει «προειδοποιητικά σημάδια», όπως ύποπτους συνδέσμους ή ασυνήθιστο σχεδιασμό ιστοσελίδων, ενώ το 62% επαληθεύει την αξιοπιστία του πωλητή. Παρ’ ότι απαραίτητες, οι τακτικές αυτές δεν συνιστούν ολοκληρωμένη άμυνα.

Η έρευνα δείχνει ότι λιγότεροι από τους μισούς χρησιμοποιούν εξειδικευμένο λογισμικό για την αποτροπή phishing και την προστασία των πληρωμών.

Η υστέρηση είναι εντονότερη στις μεγαλύτερες ηλικίες: μόλις το 32% των χρηστών 55+ δηλώνει ότι χρησιμοποιεί πράγματι λογισμικό ασφαλείας στις αγορές του.

Αντίθετα, πιο «λειτουργικές» πρακτικές εμφανίζονται αποσπασματικά: το 33% χρησιμοποιεί ξεχωριστή κάρτα για online αγορές, το 26% εγγράφεται σε άγνωστα καταστήματα με διαφορετικό email, ενώ το 30% συμβουλεύεται φίλους και συγγενείς πριν από μια αγορά. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η γενεακή διαφοροποίηση: στη νεότερη γενιά το ποσοστό της διαβούλευσης ανέρχεται στο 37%, έναντι 21% στους μεγαλύτερους.

Το νέο τοπίο απειλών

Η ποιοτική μεταβολή των επιθέσεων επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση. Όπως σημειώνει η Kaspersky, οι online αγοραστές αποτελούν σταθερά ελκυστικό στόχο, με τις απάτες να πολλαπλασιάζονται στις περιόδους εκπτώσεων. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι οι απατεώνες αξιοποιούν, πλέον, τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης για πιο εξελιγμένες και στοχευμένες απόπειρες phishing, οι οποίες καθίστανται ολοένα δυσκολότερες να αναγνωριστούν από απλούς χρήστες. Η εγρήγορση, τονίζει η εταιρεία, δεν αρκεί από μόνη της.

Τα ίδια τα δεδομένα υποδεικνύουν τη μετάβαση που απαιτείται: από την ατομική κρίση στη συστηματική πρόληψη. Η υιοθέτηση πρακτικών, όπως η μη αποθήκευση πλήρων στοιχείων κάρτας, η χρήση ξεχωριστής κάρτας για online αγορές, οι ειδοποιήσεις συναλλαγών, η αποφυγή «αστραπιαίων εκπτώσεων» που φαίνονται υπερβολικά καλές για να είναι αληθινές, οι διαφορετικοί κωδικοί και ο έλεγχος δύο παραγόντων, αποτελούν απαραίτητη βάση. Καθοριστική, όμως, παραμένει η χρήση λύσεων anti-phishing.