Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την έναρξη διαπραγματεύσεων με την Αλβανία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, με στόχο την ένταξή τους στο καθεστώς «Roam Like at Home». Πρόκειται για μια πρωτοβουλία με ισχυρό πολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα, καθώς αν ολοκληρωθεί, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούν κλήσεις, να στέλνουν μηνύματα και να χρησιμοποιούν δεδομένα κινητής τηλεφωνίας χωρίς επιπλέον χρεώσεις περιαγωγής, όταν ταξιδεύουν μεταξύ ΕΕ και Δυτικών Βαλκανίων.

Διαπραγματεύσεις με έξι χώρες για ένταξη στο «Roam Like at Home» – Φθηνότερες επικοινωνίες και βαθύτερη οικονομική διασύνδεση

Η πρακτική συνέπεια της συμφωνίας θα είναι απλή, αλλά καθοριστική: οι χρήστες κινητής τηλεφωνίας θα πληρώνουν τις ίδιες τιμές που ισχύουν στη χώρα τους, ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται εντός της ΕΕ ή σε κάποια από τις έξι βαλκανικές χώρες. Αυτό σημαίνει ότι η συνδεσιμότητα θα γίνεται «αόρατη» από πλευράς κόστους, τόσο για τους κατοίκους των Δυτικών Βαλκανίων, που επισκέπτονται κράτη-μέλη, όσο και για Ευρωπαίους πολίτες, που ταξιδεύουν στην περιοχή για εργασία, σπουδές ή τουρισμό.

Η Επιτροπή ζητά από το Συμβούλιο την έγκριση εντολής διαπραγμάτευσης. Εφόσον δοθεί το πράσινο φως, θα ακολουθήσουν διμερείς συμφωνίες με κάθε χώρα. Η πλήρης ευθυγράμμιση με τους κανόνες περιαγωγής της ΕΕ αποτελεί βασική προϋπόθεση.

Μόνο μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των συμφωνιών, θα μπορέσουν τα Δυτικά Βαλκάνια να ενταχθούν στην ευρωπαϊκή «ζώνη περιαγωγής», μετατρέποντας μια τεχνική ρύθμιση τηλεπικοινωνιών σε χειροπιαστό όφελος καθημερινότητας.

Όχι από μηδενική βάση

Η πρωτοβουλία δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί εθελοντικές δεσμεύσεις μεταξύ ορισμένων παρόχων κινητής τηλεφωνίας στην ΕΕ και στα Δυτικά Βαλκάνια, οι οποίες ήδη προσφέρουν μειωμένες χρεώσεις περιαγωγής.

Παράλληλα, οι πολίτες των χωρών της περιοχής απολαμβάνουν χαμηλότερα τιμολόγια, όταν ταξιδεύουν μεταξύ τους, στο πλαίσιο της περιφερειακής συμφωνίας roaming των Δυτικών Βαλκανίων. Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία φιλοδοξεί να μετατρέψει τις αποσπασματικές διευκολύνσεις σε ενιαίο και πλήρως θεσμοθετημένο καθεστώς.

Η Επιτροπή εντάσσει την πρόταση στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής σταδιακής ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή οικονομία πριν από την πλήρη ένταξη. Το Σχέδιο Ανάπτυξης του 2023 προβλέπει την προοδευτική ένταξη των εταίρων της περιοχής στην ενιαία αγορά, μεταφέροντας στην πράξη οφέλη της συμμετοχής, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία διεύρυνσης.

Η κατάργηση των χρεώσεων περιαγωγής θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης, καθώς αγγίζει άμεσα πολίτες και επιχειρήσεις.

Η πολιτική διάσταση είναι εξίσου σαφής. Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Henna Virkkunen, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «σημαντικό βήμα στην πορεία των Δυτικών Βαλκανίων προς την οικογένεια της περιαγωγής της ΕΕ», επισημαίνοντας ότι αποτελεί θετική εξέλιξη τόσο για τους πολίτες, όσο και για τις επιχειρήσεις.

Από την πλευρά της, η Επίτροπος Διεύρυνσης Marta Kos τόνισε ότι οι χρεώσεις περιαγωγής αποτελούν πραγματικό πρόβλημα για εργαζόμενους, που διασχίζουν σύνορα ή για οικογένειες, που θέλουν να παραμένουν σε επαφή, σημειώνοντας πως οι «απρόσμενοι λογαριασμοί» είναι κάτι που πλέον δεν υπάρχει εντός της ΕΕ και στόχος είναι να ισχύσει το ίδιο και για τα Δυτικά Βαλκάνια.

Πέρα από τη διευκόλυνση της καθημερινότητας, η κατάργηση των επιπλέον χρεώσεων έχει σαφή οικονομική επίπτωση. Η φθηνότερη και απρόσκοπτη επικοινωνία διευκολύνει το διασυνοριακό εμπόριο, την κινητικότητα εργαζομένων και τη λειτουργία επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία χώρες. Η ψηφιακή συνδεσιμότητα λειτουργεί, έτσι, ως εργαλείο οικονομικής ολοκλήρωσης, ενισχύοντας την επαφή αγορών και κοινωνιών.