Σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία της ψηφιακής αγοράς έχει φέρει η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, η οποία συμπληρώνει, ήδη, δύο χρόνια μετά την εφαρμογή της. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε αυτήν τη διετία οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες έχουν ακυρώσει σχεδόν 50 εκατ. αποφάσεις, που αφορούσαν περιεχόμενο ή λογαριασμούς χρηστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Περισσότερα δικαιώματα στους χρήστες, αυστηρότερη λογοδοσία για τις πλατφόρμες και μεγαλύτερη διαφάνεια στο ευρωπαϊκό διαδίκτυο

Πρόκειται για έναν αριθμό, που αποτυπώνει έμπρακτα την ενίσχυση των δικαιωμάτων των χρηστών και τη μετατόπιση ισορροπιών ανάμεσα στους ιδιώτες και τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες πλέον λειτουργούν υπό αυστηρότερες υποχρεώσεις λογοδοσίας και διαφάνειας.

Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, το πρώτο νομοθέτημα αυτού του είδους παγκοσμίως, καθιέρωσε το δικαίωμα των χρηστών να αμφισβητούν τις αποφάσεις ελέγχου περιεχομένου. Οι αποφάσεις αυτές μπορεί να επηρεάζουν, να αναστέλλουν, να διαγράφουν ή να αποκρύπτουν περιεχόμενο και λογαριασμούς.

Τα στοιχεία δείχνουν την έκταση της χρήσης αυτού του δικαιώματος: από τις 165 εκατ. αποφάσεις ελέγχου περιεχομένου, που αμφισβητήθηκαν μέσω των εσωτερικών μηχανισμών των πλατφορμών, το 30% ακυρώθηκε. Με άλλα λόγια, σχεδόν μία στις τρεις αρχικές αποφάσεις αποδείχθηκε λανθασμένη ή υπερβολική.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το είδος των αποφάσεων, που λαμβάνουν οι πλατφόρμες. Κατά το 1ο εξάμηνο του 2025, το 99% των αποφάσεων ελέγχου περιεχομένου δεν αφορούσε παράνομο υλικό βάσει ενωσιακού ή εθνικού δικαίου, αλλά την εφαρμογή των ίδιων των όρων και προϋποθέσεων των πλατφορμών. Η διαπίστωση αυτή υπογραμμίζει ότι ο βασικός παράγοντας περιορισμού περιεχομένου δεν είναι ο νόμος, αλλά οι ιδιωτικοί κανόνες λειτουργίας των υπηρεσιών.

Μηχανισμός επίλυσης διαφορών

Παράλληλα, δημιουργήθηκε ένας νέος μηχανισμός επίλυσης διαφορών. Το 1ο εξάμηνο του 2025, τα εξωδικαστικά όργανα εξέτασαν περισσότερες από 1.800 υποθέσεις, που αφορούσαν περιεχόμενο στο Facebook, το Instagram και το TikTok στην ΕΕ.

Στο 52% των περιπτώσεων που ολοκληρώθηκαν, οι αποφάσεις των πλατφορμών ανατράπηκαν, με αποτέλεσμα το περιεχόμενο και οι λογαριασμοί να αποκατασταθούν. Η διαδικασία αυτή αποδείχθηκε ταχύτερη και οικονομικότερη σε σχέση με την προσφυγή στα δικαστήρια, δίνοντας πρακτική υπόσταση στην έννοια της προσβάσιμης δικαιοσύνης στο διαδίκτυο.

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στην ελευθερία έκφρασης. Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες εισήγαγε και σημαντικές παρεμβάσεις για την προστασία των χρηστών. Από το 2024 απαγορεύονται οι διαφημίσεις, που απευθύνονται σε ανήλικους στις επιγραμμικές πλατφόρμες στην ΕΕ.

Ταυτόχρονα, οι διαδικτυακές αγορές υποχρεώνονται να καταπολεμούν τη διάδοση παράνομων αγαθών, να ενισχύουν την ιχνηλασιμότητα των εμπόρων και να ενημερώνουν άμεσα τους καταναλωτές που αγόρασαν παράνομο προϊόν, προσφέροντάς τους επιλογές έννομης προστασίας.

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η διαφάνεια. Η νομοθεσία παρέχει σε ερευνητές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ευρύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες για τις διαδικασίες και τις πρακτικές ελέγχου περιεχομένου των πλατφορμών. Η δυνατότητα αυτή ενισχύει την εξωτερική εποπτεία και καθιστά τις εταιρείες υπόλογες για τις αποφάσεις τους, μετατρέποντας την εποπτεία από εσωτερική διαδικασία σε δημόσιο ζήτημα.