Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούσαν τον αδιαμφισβήτητο παγκόσμιο ηγέτη στις δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D), λειτουργώντας ως το κεντρικό εργαστήριο της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου. Το 2024, ωστόσο, καταγράφεται μια ιστορική ανατροπή: η Κίνα περνά για πρώτη φορά στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης, σηματοδοτώντας μια βαθιά μετατόπιση ισχύος στο διεθνές οικοσύστημα καινοτομίας.

Η Ασία συγκεντρώνει το 45% της παγκόσμιας επένδυσης και αναδιαμορφώνει τον χάρτη της καινοτομίας

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (WIPO) και την επεξεργασία των στοιχείων από το Voronoi, οι παγκόσμιες δαπάνες για R&D ανήλθαν το 2024 στα $2,9 τρισ., με το 45% να προέρχεται από χώρες της Ασίας. Η Κίνα επένδυσε $785,9 δισ., κατακτώντας μερίδιο 27,4% της παγκόσμιας δαπάνης.

Στη δεύτερη θέση βρέθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, με $781,8 δισ. και μερίδιο 27,2%. Μαζί, οι δύο χώρες συγκεντρώνουν το 54,7% των παγκόσμιων επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη, επιβεβαιώνοντας ότι ο παγκόσμιος αγώνας καινοτομίας παραμένει έντονα διπολικός.

Η άνοδος της Κίνας είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας πολιτικής επιλογής. Από το 2000 έως το 2024, το μερίδιο της στις παγκόσμιες δαπάνες R&D αυξήθηκε από μόλις 4,0% σε 27,4%. Το κινεζικό μοντέλο βασίζεται σε κεντρικά κατευθυνόμενη χρηματοδότηση, με μεγάλο μέρος της έρευνας να διεξάγεται σε κρατικά εργαστήρια, που ευθυγραμμίζονται με εθνικές προτεραιότητες, όπως η ενέργεια, η βιοτεχνολογία και οι τεχνολογίες αιχμής.

Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες η καινοτομία κινείται, κυρίως, από τον ιδιωτικό τομέα, με μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες να αποτελούν τους βασικούς μοχλούς των επενδύσεων.

Σε σημαντική απόσταση ακολουθεί η Ιαπωνία, η οποία κατέλαβε την τρίτη θέση με δαπάνες $186,0 δισ. και μερίδιο 6,5%. Ωστόσο, η εικόνα αυτή συνοδεύεται από μια σταδιακή υποχώρηση: από το 2000, το ιαπωνικό μερίδιο έχει μειωθεί κατά 7,2 ποσοστιαίες μονάδες, τη δεύτερη μεγαλύτερη πτώση διεθνώς μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά τη διαχρονική παρουσία ισχυρών βιομηχανικών ομίλων, η Ιαπωνία φαίνεται να χάνει έδαφος στον παγκόσμιο αγώνα ταχύτητας της καινοτομίας.

Η θέση της Ευρώπης

Η Ευρώπη διατηρεί τρεις χώρες στην πρώτη δεκάδα: τη Γερμανία στην τέταρτη θέση με $132,2 δισ., το Ηνωμένο Βασίλειο στην έκτη με $86,5 δισ. και τη Γαλλία στην όγδοη με $65,8 δισ. Παρ’ όλα αυτά και οι τρεις έχουν δει το μερίδιο τους στη διεθνή κατανομή R&D να συρρικνώνεται από το 2000, αναδεικνύοντας τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής καινοτομίας.

Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις αναστροφής. Το 2024, οι εταιρικές επενδύσεις R&D στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά 13,0% στον τομέα της υγείας και κατά 19,8% στην ενέργεια, ρυθμοί υψηλότεροι από εκείνους της Κίνας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας. Παράλληλα, χώρες, όπως η Νότια Κορέα, με δαπάνες R&D που αντιστοιχούν στο 5,3% του ΑΕΠ - το υψηλότερο ποσοστό διεθνώς - και η Ινδία, ενισχύουν σταδιακά τη θέση τους, συμβάλλοντας στην περαιτέρω άνοδο της Ασίας.

Η παγκόσμια δεκάδα συμπληρώνεται από χώρες, όπως η Τουρκία και η Βραζιλία, οι οποίες, αν και υπολείπονται σε απόλυτα μεγέθη, αυξάνουν σταθερά την επενδυτική τους παρουσία στην έρευνα και ανάπτυξη.