Σε μια νέα εποχή φιλοδοξεί να περάσει η ελληνική Δικαιοσύνη με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υπόθεσης. Πρόκειται για ένα θεσμικά κατοχυρωμένο ψηφιακό εργαλείο, το οποίο αλλάζει δομικά τη λειτουργία των δικαστηρίων: οι δικογραφίες συγκεντρώνονται σε έναν ενιαίο, ασφαλή ψηφιακό χώρο, οι διαδικασίες αυτοματοποιούνται και η πρόσβαση σε στοιχεία γίνεται άμεση για δικαστές, δικηγόρους και πολίτες.

Από την κατάθεση της αγωγής έως την τελεσίδικη απόφαση σε έναν ενιαίο ψηφιακό χώρο – Πώς το νέο σύστημα υπόσχεται ταχύτερη, διαφανή και οικονομικότερη απονομή δικαίου

Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού της Δικαιοσύνης και βασικό πυλώνα του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που φιλοδοξεί να καταργήσει οριστικά τον έγχαρτο φάκελο. Το νέο σύστημα παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης από τα συναρμόδια Υπουργεία Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, παρουσία των Υπουργών Γιώργου Φλωρίδη και Δημήτρη Παπαστεργίου, του Υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου και του Υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα.

Όπως εξήγησαν τα κυβερνητικά στελέχη χθες, πλέον όλα τα δικόγραφα και τα σχετικά έγγραφα κατατίθενται και διακινούνται ηλεκτρονικά σε έναν ενιαίο ψηφιακό χώρο, εξασφαλίζοντας πληρότητα, ασφάλεια και άμεση πρόσβαση.

Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης, που υλοποιείται στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης μέσω της «Κοινωνίας της Πληροφορίας - ΚτΠ ΜΑΕ», προβλέπεται θεσμικά με τον νόμο 5221/2025. Σύμφωνα με το άρθρο 119 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, στον ψηφιακό φάκελο ενσωματώνονται όλα τα έγγραφα της δικογραφίας: αγωγές, εφέσεις, ανακοπές, αιτήσεις αναίρεσης, προτάσεις, μαρτυρικές καταθέσεις, πληρεξούσια, γραμμάτια προείσπραξης, δικαστικά ένσημα, ένορκες βεβαιώσεις, εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, έγγραφα διαμεσολάβησης, καθώς και η σχετική νομολογία και οι αποφάσεις.

Τι αλλάζει για δικηγόρους και πολίτες

Για τους δικηγόρους, η κατάθεση γίνεται ηλεκτρονικά από το γραφείο τους, με δυνατότητα επιλογής δικασίμου από τις διαθέσιμες ημερομηνίες του συστήματος και παρακολούθηση της εξέλιξης της υπόθεσης από το Πρωτοδικείο έως και τον Άρειο Πάγο.

Οι δικαστές αποκτούν άμεση και πλήρη πρόσβαση στο σύνολο των στοιχείων χωρίς εκτυπώσεις και καθυστερήσεις. Για τους πολίτες, η διαδικασία γίνεται ταχύτερη και οικονομικότερη, χωρίς ανάγκη φυσικής παρουσίας, με εξοικονόμηση χρόνου και κόστους και ενίσχυση της διαφάνειας.

Το νέο σύστημα μειώνει δραστικά την ανάγκη εκτύπωσης χιλιάδων σελίδων και τη διακίνηση έγχαρτων φακέλων, περιορίζοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και εξοικονομώντας ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους.

Όπως επισημάνθηκε, ολόκληρη η δικογραφία συγκεντρώνεται σε ένα αξιόπιστο και ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα της Δικαιοσύνης και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, χαρακτήρισε το έργο «πραγματική τομή στον τρόπο που θα λειτουργεί η Δικαιοσύνη από εδώ και πέρα», εντάσσοντας το ως τρίτο καθοριστικό βήμα μετά τον «Δικαστικό Χάρτη» και τον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Όπως ανέφερε, το σύστημα εφαρμόζεται ήδη στις κτηματολογικές υποθέσεις και από την 1η Απριλίου επεκτείνεται σε όλες τις υποθέσεις της τακτικής διαδικασίας, ενώ από τον Σεπτέμβριο του 2026 θα καλύπτει το σύνολο της πολιτικής δικαιοσύνης.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που διαθέτει, σε αυτόν τον βαθμό και με αυτή τη μορφή, έναν πλήρως ψηφιοποιημένο και ολοκληρωμένο φάκελο δικογραφίας», κάνοντας λόγο για ελληνική καινοτομία. Όπως είπε, δικηγόροι και δικαστές μπορούν πλέον «με λίγα κλικ» να εργάζονται γρήγορα και αποτελεσματικά, χωρίς άσκοπες μετακινήσεις.

Χρονοδιάγραμμα καθολικής εφαρμογής

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, από την 1η Ιανουαρίου 2026 κατατίθενται ηλεκτρονικά όλα τα έγγραφα για τις κτηματολογικές υποθέσεις, από την 1η Απριλίου 2026 επεκτείνεται στο σύνολο των υποθέσεων της τακτικής διαδικασίας, ενώ η πλήρης εφαρμογή σε πολιτική, ποινική και διοικητική Δικαιοσύνη αναμένεται έως το τέλος του 2026, καταργώντας οριστικά τον έγχαρτο φάκελο.

Όπως υπογράμμισε ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, ο Ηλεκτρονικός Φάκελος δεν αφορά απλώς την ηλεκτρονική κατάθεση εγγράφων, αλλά τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού αρχείου για κάθε υπόθεση, από την αγωγή έως την αμετάκλητη απόφαση, που μεταβιβάζεται στα ανώτερα δικαστήρια. Η μετάβαση της Δικαιοσύνης στον 21ο αιώνα δεν είναι πια θεωρητική: με την πλήρη εφαρμογή του συστήματος, η απονομή δικαίου γίνεται ταχύτερη, πιο αξιόπιστη και πιο κοντά στον πολίτη.