Page 22 - ΣΕΠΕnews * Τεύχος 37, Ιανουάριος

20

χρηματιστές έχτισαν νέες μορφές χρέους

στη βάση αυτής της υποτιθέμενης προ-

καταρκτικής, ποσοτικοποιήσιμης γνώσης

και οικοδόμησαν πάνω τους ολόκληρες

πυραμίδες προσποιούμενοι έντεχνα, ότι

το ρίσκο που προκαλεί η άγνοια είχε...

καταργηθεί. Όσο πιο πολύ οι επενδυτές

πείθονταν από αυτό το τέχνασμα, τόσο

πιο πολλά χρήματα επένδυαν και τόσο

πιο πολλά κέρδη είχαν όλοι οι συμμετέ-

χοντες. Στην πορεία, οι συγκεκριμένοι οι-

κονομολόγοι, των οποίων οι θεωρίες εί-

χαν προσφέρει το θεωρητικό υπόβαθρο

αυτής της απάτης, εισέπρατταν θώκους

και τιμές από το κόσμο του χρήματος. Με

αυτό τον τρόπο, για χρόνια πολλά, άνθι-

σε μια αυτοτροφοδοτούμενη, αμφίδρο-

μη σχέση μεταξύ των τοξικών χρηματο-

οικονομικών εργαλείων και των τοξικών

οικονομικών θεωριών.

Για εμάς τους Έλληνες, η παραπάνω οι-

κουμενική ιστορία έχει και μια ιδιαίτερη,

καθαρά ελληνική, διάσταση. Για χρόνια

λέγαμε ότι η Ευρωπαϊκή Νομισματική

Ένωση θα φέρει τις διαφορετικές οικονο-

μίες πιο κοντά. Ότι θα έρθει, σχεδόν από

μόνη της, η πολυπόθητη σύγκλιση σε μια

πραγματική ευρωπαϊκή κοινοπολιτεία. Η

νομισματική μας ένωση βασίστηκε σε οι-

κονομικά μοντέλα που εξυπηρετούσαν τα

βουλεύματα των κυρίαρχων πολιτικών

πολύ περισσότερο από ότι εξυπηρετού-

σαν τις ανάγκες της επιστήμης. Συνεπώς,

όταν ήρθε το Κραχ του 2008, και ο κό-

σμος όλος σείστηκε, το δικό μας μικρό ευ-

ρωπαϊκό κατασκεύασμα, το ευρώ, ράγισε

και άρχισε να αποδομείται.

Η Ελλάδα μας δεν ήταν παρά ο αδύνα-

μος κρίκος, ο πιο σαθρός σοβάς του οι-

κοδομήματος που έσπασε πρώτος. Από

κάπου όμως η αποδόμηση θα ξεκινού-

σε. Αν όχι από εδώ, από την Ιρλανδία

ή από την Πορτογαλία. Από κάπου θα

άρχιζε η ρωγμή. Το αποτέλεσμα είναι,

ότι εδώ στην Ελλάδα, στο Δουβλίνο και

στο Cork, στο Oporto και στην Valencia,

αμέτρητοι άνθρωποι θα πάνε για ύπνο

απόψε φοβισμένοι, με άγχος για το πως

θα τα βγάλουν πέρα την επόμενη μέρα.

Συμπερασματικά, μια ιστορία που ξε-

κίνησε σχεδόν ειρωνικά (συγκρίνοντας

τις δικές μας επιστημονικές αποτυχίες,

ως οικονομολόγοι, με τις αποτυχίες των

σεισμολόγων) εξελίχθηκε σε καταθλι-

πτικό αφήγημα. Από το 2008, εμείς οι

οικονομολόγοι προσπαθούμε να αυτο-

παρουσιαζόμαστε ως μέρος της λύσης

την ώρα που, στην πραγματικότητα, είμα-

στε μέρος του προβλήματος. Οι τοξικές

μας θεωρίες θεμελίωσαν τα τοξικά πα-

ράγωγα. Η επιστήμη μας απεδείχθη ως

τίποτα περισσότερο από μια ακολουθία

επικερδών (για εμάς) φαντασιώσεων που

απεγνωσμένα ψάχνουν θεωρητική αιτι-

ολόγηση - φονταμενταλιστικά κείμενα-

μοντέλα που παραδέχονται τα γεγονότα

μόνο όταν αυτά συνάδουν με τις προφη-

τείες μας ή όταν λειτουργούν υποστηρι-

κτικά προς τα συμφέροντα των αφεντικών

μας (επιχειρηματικών ή πολιτικών).

Δεν αμφιβάλω ότι, κάποτε, οι σεισμολό-

γοι θα καταφέρουν να προβλέπουν τους

σεισμούς. Εμείς οι οικονομολόγοι δεν θα

καταφέρουμε να προβλέπουμε τις κρί-

σεις στον αιώνα τον άπαντα. Η αναλυτική

μας σκέψη σίγουρα θα είναι σημαντική

στο να διαφωτίζει ζητήματα οικονομικής

πολιτικής. Όμως για να την εκμεταλλευ-

τεί η κοινωνία δημιουργικά, θα πρέπει

μόνη της να βρει τρόπους, ώστε να θέτει

τις εντυπωσιακές μας οικονομικές θεωρί-

ες στο μικροσκόπιο του ορθού λόγου και

της κριτικής. Για να το πω απλά αγαπητέ

αναγνώστη, έχεις ένα μεγάλο καθήκον:

Να μην αφήνεις τις εντυπωσιακές μα-

θηματικοποιημένες προκαταλήψεις μας

(δηλαδή τις οικονομικές θεωρίες ημών

των οικονομολόγων) να οπλίζουν το χέρι

των επιτήδειων πολιτικών και των απα-

τεώνων της αγοράς και να το στρέφουν

εναντίον της κοινωνίας για την οποία χύ-

νουν κροκοδείλια δάκρυα.

Ο κύριος Γιάνης Βαρουφάκης είναι Καθηγητής

στο Tμήμα Οικονομικών επιστημών του

Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΣΕΙΣΜΟΙ και ΚΡΙΣΕΙΣ, οι προβλέψεις των οικονομολόγων και

τα ρίχτερ της οικονομικής κρίσης

Γ Ι Α Ν Η Σ Β Α Ρ Ο Υ Φ Α Κ Η Σ

Ά ρ θ ρ ο

Page 22 - ΣΕΠΕnews * Τεύχος 37, Ιανουάριος - Μάρτιος 2011