Page 21 - ΣΕΠΕnews * Τεύχος 37, Ιανουάριος - Μάρτιος 2011

19 Τεύχος 37
ένας Νομπελίστας μπορεί να θεωρεί τον
προηγούμενο Νομπελίστα τσαρλατάνο!
Πράγματι, η συναίνεση μεταξύ οικονο-
μολόγων είναι είτε εκ του πονηρού, είτε
αδύνατη. Αντίθετα, οι θετικοί επιστήμο-
νες (όπως οι σεισμολόγοι, οι φυσικοί,
κ.λπ.) αποδέχονται τις περισσότερες θε-
ωρίες που διδάσκουν και συγκλίνουν ως
προς το μεγαλύτερο μέρος της επιστή-
μης τους, διαφωνώντας μόνο στα όρια
της επιστήμης (π.χ. για την σύσταση των
Μαύρων Τρυπών στο διάστημα ή την
συμπεριφορά των κβάντων). Σε αντιδι-
αστολή, οι οικονομολόγοι διαφωνού-
με και για τα πιο βασικά. Ακόμα και για
τον ορισμό της οικονομικής επιστήμης,
για να μην αναφερθώ στα πιο δύσκολα,
π.χ. στο τι θα συμβεί όταν μειώνονται οι
δημόσιες δαπάνες σε περίοδο ύφεσης
ή στο κατά πόσον τα ολιγοπώλια απο-
τελούν ένα καρκίνωμα για την ελεύθερη
οικονομία ή, αντίθετα, προαπαιτούμενο
για την “καλλιέργεια” καινοτομιών και
έρευνας - ανάπτυξης.
Ακόμα χειρότερα, κι εδώ είναι η ουσία,
ενώ οι σεισμολόγοι μπορούν μόνο να
κατηγορηθούν ότι δεν προβλέπουν
τους σεισμούς, χωρίς κανείς να διανο-
ηθεί να τους κατηγορήσει ότι τους προ-
καλούν, εμείς οι οικονομολόγοι κάλλι-
στα μπορούμε να κατηγορηθούμε ως
(τουλάχιστον εν μέρει) υπεύθυνοι για
τους σεισμούς στην οικονομία - για τις
κρίσεις. Πρόκειται για κατηγορία που
μπορεί να αποδειχθεί με στοιχεία και
με επιχειρήματα. Μήπως τα παραλέω;
Σε καμία περίπτωση.
Το 1997 το Νόμπελ Οικονομικών απενε-
μήθη στους Robert Merton και Myron
Scholes για την διατύπωση, σύμφωνα
με το σκεπτικό της Επιτροπής Νόμπελ:
“μιας καινοτόμας εξίσωσης που διατιμά
την αξία των options.” “Η μεθοδολογία
τους,” συνέχιζε η Επιτροπή, “... δημιούρ-
γησε νέες μορφές χρηματοοικονομικών
εργαλείων τα οποία οδήγησαν στην πιο
αποτελεσματική διαχείριση των κινδύ-
νων από την κοινωνία.”
Που να ήξεραν τα μέλη της Επιτροπής
Νόμπελ, ότι σε λίγους μήνες μετά την
συγκεκριμένη απονομή του μεγαλόσχη-
μου βραβείου τους στους εν λόγω κυρί-
ους η εφαρμογή της “καινοτόμας εξίσω-
σης” θα προκαλούσε ένα κραχ πολλών
δισεκατομμυρίων και μια αντίστοιχα με-
γαλειώδη διάσωση της χρηματιστηρια-
κής LTCM (στην οποία συμμετείχε ο ένας
από τους δύο Νομπελίστες) από τον πά-
ντα γενναιόδωρο Αμερικανό φορολο-
γούμενο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η
παρωδία του LTCM ήταν η πρόβα τζενε-
ράλε για το Κραχ του 2008. Γιατί συνέβη;
Επειδή γιγαντιαίες τοποθετήσεις βασί-
στηκαν στην εμπειρικά μη επαληθεύσιμη
υπόθεση ότι οι χρηματο-οικονομολόγοι
δύνανται να υπολογίζουν πιθανότητες
σπάνιων γεγονότων τα οποία το ίδιο τους
το μοντέλο υποθέτει πως δεν μπορούν
να... προβλεφθούν!
Το να ενσωματώσει κανείς ένα λογικά
σαθρό αξίωμα στο μοντέλο του είναι
πρόβλημα. Το να πείσει όμως τους άλ-
λους να στοιχηματίσουν την ευημερία
της οικουμένης πάνω στην ορθότητα αυ-
τού του αξιώματος αγγίζει τα όρια της
εγκληματικότητας.
Πως όμως καταφέραμε εμείς οι οικονο-
μολόγοι να πείσουμε τον υπόλοιπο κό-
σμο να ποντάρει τόσο πλούτο πάνω σε
σαθρά αξιώματα και στην βάση των μο-
ντέλων μας που χτίστηκαν σε αυτά; Πως
πείσαμε την Επιτροπή Νόμπελ, ότι μπο-
ρούσαμε να υπολογίσουμε τις πιθανότη-
τες κυλιόμενων πτωχεύσεων στην αγορά
στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ ή ομολό-
γων στην Ευρώπη (πιθανότητες που τα
ίδια μας τα μοντέλα θεωρούσαν ότι είτε
είναι μηδενικές είτε δεν υπολογίζονται);
Η απάντηση βρίσκεται περισσότερο στο
πεδίο της μαζικής ψυχολογίας παρά στην
οικονομική επιστήμη: Αυτό που πετύχα-
με, ως οικονομολόγοι, είναι να μεταμφι-
έσουμε την άγνοια ως προκαταρκτική,
ποσοτικοποιήσιμη γνώση. Κατόπιν, οι
οικονομολόγων & τα ρίχτερ της οικονομικής κρίσης
Η οικονομική αναλυτική σκέψη είναι
σημαντική στο να διαφωτίζει ζητήματα
οικονομικής πολιτικής. Όμως για να
την εκμεταλλευτεί η κοινωνία δημιουργικά,
θα πρέπει να βρει τρόπους να θέτει
τις εντυπωσιακές οικονομικές θεωρίες
στο μικροσκόπιο του ορθού λόγου
και της κριτικής